Showing posts with label Palawan. Show all posts

Mindanao, Sulu, and Palawan, Almost Got Separated

From the Jurisdiction of the Philippine Government

…during the American Regime

Apolinario Villalobos

In November 1923, the American Chamber of Commerce of Mindanao and Sulu made a proposal to make the Muslim area as an unorganized domain directly under the rule of the Americans. A distinct system of government suited for the area was suggested. However, the proposal was not given much attention, until the Bacon Bill revived the issue.

The sponsors of the Bacon Bill expressed that they just wanted to protect the “defenseless and unarmed, though proud and self-respecting Moros”. As expected, the Filipino leaders opposed the Bill, as they saw the hidden motive behind it which was the exploitation of the areas for rubber production in favor of the American interest. During the time, about more than three million hectares of land in Mindanao were suitable for the cultivation of rubber tree. The Filipinos vehemently insisted that, would there be foreign investors interested in seizing the opportunity of cultivating rubber in Mindanao, it should be fairly done under the administration of the Philippine Government.

As a last desperate argument, proponents of the proposal also insisted that the Moros in Mindanao were never desirous of independence, but prefer to remain under the sovereignty and protection of the Americans. They cited an incident in the past, whereby, Moro leaders supposedly, petitioned the Governor General and the US Congress about such desire. Unfortunately, this allegation was not factually established, as some parties insisted that Filipino Muslims did not really want to separate from their Christian brothers and sisters, but to have independence with them.

The importune Bacon Bill, fortunately, did not illicit support from then, President Collidge and the US Congress. Lately, there’s another move to separate the Moroland from the archipelago via the “original” Bangsamoro Basic Law but was fortunately reviewed for revision before it got implemented. The separation proposal was championed by the Moro Islamic Liberation Front, under Iqbal, and ably supported by Ferrer and Deles, two government representatives in the negotiation panel for peace in Mindanao. The proposal is now assuming another name, “Basic Law for Bangsamoro Autonomous Region” which is more appropriate to be consistent with the rest of the other autonomous regions that are already in place. History repeats itself, indeed….

Kalamyaang Desisyon Para

Sa Kalayaan Island

Ni Apolinario Villalobos

Ipinatigil ni President Pnoy ang pagpapaayos ng airstrip sa Kalayaan Island upang hindi raw maapektuhan ang kasalukuyang usapin sa West Philippine Sea. Isa na naman itong malamyang desisyon sa tingin ng maraming Pilipino. Para bang sinabi niya na itigil na muna ang improvement project para hindi masayang ang gastos kung matalo ang Pilipinas laban sa Tsina, at lisanin na natin ang isla.

Ang Kalayaan Island ay ang unang islang dinebelop ng Pilipinas bilang pinakamalaking bahura sa noon ay tinatawag na South China Sea, pero ngayon ay unofficially, tinatawag na West Philippine Sea. Bago nagkaroon ng mga istruktura ang Tsina sa isang bahura na naging siyudad na nila, may mga Pilipino nang naninirahan sa Kalayaan, hanggang lagyan  ng marine outpost upang mapangalagaan ito. Ito ngayon ay may kapirasong airstrip na pansamantala, barangay, at eskwelahan.

Ang pansamantalang airstrip na dati nang nakalatag sa isla ay nararapat lamang na ayusin upang mas lalo pang mapangalagaan ang mga naninirahan doon at dapat ituring na walang kinalaman sa usapin laban sa Tsina tungkol sa West Philippine Sea. Hindi maaaring iasa na lamang sa mga maliliit na barko ng Coast Guard at airdropping ang pagdala ng mga pangangailangan ng mga tao sa isla. Hindi rin dapat limitahan sa paggamit ng helicopter ang pagtugon sa mga emergency na pangangailangan ng mga taga-Pag-asa.

Nakakatawa at nakakalungkot, na habang pinatigil ni Pnoy ang napakasimpleng proyekto para sa mga kababayan natin sa Kalayaan, masaya namang pinagpapatuloy ng Tsina ang paglagay ng mga modernong istruktura sa isa pang isla…ang pangalawa na, dahil kumpleto na yong isa, at siyudad na nga. Ang matindi ay hindi lang diretsahang paglagay ng mga istruktura ang ginagawa ng Tsina sa ikalawang bahura, tinatambakan pa ito upang maging malaking isla, at sa mga naunang nakitang retrato, animo ay may nilalatag na mahabang airstrip!  

Ito ay mga nangyayari habang ang usapin ay naaalikabukan at inaagiw sa international court of justice na nakatalaga para sa mga ganitong bagay. Sa kabilang banda, hindi naman pinaniniwalaan ng Tsina ang poder ng kung anumang korte na hahawak sa usapin…yan ang tahasan at kung ilang ulit na sinabi ng Tsina sa lahat ng uri ng media – diyaryo, internet, TV, etc. Kaya, bago natin, mamalayan, abot- kamay na natin ang mga siyudad at bayan ng Tsina sa mga isla ng West Philippine Sea. Baka may balak ang gobyerno na ibenta ang rights natin sa Kalayaan Island sa Tsina upang mapatayuan nila ng mall at mga condo building na may casino…abangan!

May mga ninunong kamag-anak ang mga Aquino sa Tsina, particularly sa Guandong…binisita noon ng nanay niyang si Cory, nang mapatalsik si Marcos, at siya ay umupo bilang Presidente. Nakibahagi sa kasiyahan ang mga Tsino kaya ang tour guide namin sa Tsina noong pumunta ako kasama bilang bahagi ng isang familiarization tour group, ay nagpalit ng pangalan…ginamit niya ang Cory…kamukhang-kamukha din ng dating presidente, payat nga lang, kamag-anak siguro.

Rediscover the Philippines

Through Scuba Diving

By Apolinario Villalobos

The Philippine archipelago that comprises  more than seven thousand islands and islets, is something to behold from air – islands fringed with white beaches, rolling hills, mountains capped with green, with some hills and valleys showing patches of green and brown ,  strewn between the Pacific Ocean and China Sea. During the 80’s, the joint effort of the national government and the private sector comprised of Philippine Airlines, scuba diving outfits and travel agencies, resulted to the creation of the Philippine Commission on Sports Scuba Diving, with the Special Committee for the Development and Promotion of Underwater Diving Tourism as its action arm. From the end of Philippine Airlines, the representative was its Tours and Promotions Division, with its personnel, Edgar Buensuceso, Julio Luz and Thelma Villaseῆor. That was the outlook of dive tourism when the industry was yet, kicking high.

Today, with or without joint effort between the government and private sector, the country deserves to be re-discovered because of the vast paradise that covers its ocean floor. With some 34,000 square kilometers of coral reef, the Philippines could well be dubbed as the scuba diver’s haven. From the northern islands down to the atolls of the south, what the country brags virtually make it the ultimate destination for this aquatic sport. The geography of the country may make one’s movement seemed hampered. But who cares if at the end of a grueling cruise or a combined air and land travel a submarine paradise beckons?

If one may start with the northern islands, there’s Fuga to try. It is a part of the northernmost province – Batanes. Then going down to Pangasinan, there’s Santiago Island off Bolinao. On the eastern cost of northern Luzon are Polilio Islands of Quezon Province. All these are accessible via land transport, except for Fuga, going to which would need a chartered plane.

South of Manila are dive sites which are accessible via Batangas City. The veritable subaquatic gardens of Nasugbu, Balayan Bay, Verde Island, Anilao coast, and Sigayan Bay, practically fringe the coast of Batangas province.

Mindoro, an island of two provinces south of Batangas, also has colorfully-alive marine parks to offer. These areas are those around Lubang Islands, Apo Reef and Semirara, all on the western side of Mindoro. On the eastern side are the equally colorful coral beds of Puerto Galera and Buyallo.

Marinduque, the “Moriones Island”, has Tres Reyes and Mompog to offer. The island province is accessible by air and combined land and water transport, either through Lucena City or Gasan.

The surrounding waters of Visayas region are replete with motley colonies of corals inhabited by pelagic fishes. Romblon, for instance, has Dos Hermanas and Cresta de Gallo; Antique and Aklan with their Batbatan and Boracay.  Cresta de Gallo and Sicogon Islands of Iloilo, also have memorable dive experience to offer, and there’s yet, Nagas Island to complete this old province’s list of dive spots.

A marine sanctuary, Sumilon Island, is easily reached from Dumaguete City, although, it is geographically part of Cebu. The sanctuary is being maintained by the Silliman University. Another island which is frequented by divers in this part of the country is Apo which is also just a short distance from Dumaguete.

Cebu, the country’s seat of Christianity prides in its dive sites that attract hordes of divers throughout the year, except for Capitancillo, an islet which is at its best from April to October. From Mactan Island in the north to Pescador Island  in the southwest and the Danajon Banks, there seemed to be not just enough time for exploration. A popular snorkeling and diving destination among shoestring-budget tourists in this island is Moalboal which is noted for its laid back atmosphere.

From Cebu, Bohol is just a few hours on a ferry. This Chocolate Hills-famed island-province has added two of its islets, Cabilao and Panglao to the already long list of destinations which divers have been frequenting. Both are resplendent with colorful marine life throughout the year. Aside from the ferries from Cebu, the island-province is also accessible from Manila on regular daily flights.

The diagonally-lying island of Palawan is gifted by Nature with atolls and islets, some of which are not yet thoroughly explored. These are the Calamianes Island, Cuyo Islands, Cagayan Islands, Green Island Bay, Bacuit Bay, Ulugan Bay, Honda Bay, Balabac Island, Taytay Bay, and Tubbataha Reef. Down south in Mindanao, divers will delight in Davao’s Talikud Island, Zamboanga’s Sta. Cruz Island and the island sanctuary of Camiguin.

Most of the dive sites in the Philippines are yet in their unspoiled stage, thanks to their almost impossible accessibility. The rest, however, are frequently visited, so that concerned local governments have already started to impose strict regulations.

Interested parties are advised to make advance arrangement with dive shops if they intend to visit islands and reefs so that necessary coordination and clearances can be made with concerned government agencies. Dive packages are also offered by some tour agencies. Some resorts, however, such as those in Anilao (Batangas), Boracay,  and Puerto Galera,  offer on- the- spot arrangements. Seaside hotels Cebu can  assist visitors with their dive requirements.

With tourism as among the last resort revenue earning industries of the Philippines, much effort is exerted by both the national government through the Department of Tourism and the different concerned private sectors in regulating it along the line of ecology.

May Pag-asa Pa Kayang Makabawi

ang Pilipinas sa West Philippine Sea?

Ni Apolinario Villalobos

Masakit sabihing parang wala nang pag-asang magkaroon pa ng katuturan ang mga paghihirap ng Pilipinas sa pagsampa ng mga kaso sa international court laban sa Tsina tungkol sa usapin sa West Philippine Sea. Hayagang sinabi ng Tsina na hindi nila rerespetuhin ano man ang kalalabasan ng imbestigasyon. Ibig sabihin, hindi nila pinaniniwalaan ang poder ng korte.

Ang ASEAN naman na inaasahang magbubuklod laban sa Tsina ay halatang wala ring magawa bilang isang organisasyon. Ang Amerika na halos panikluhuran ng administrasyon upang masandalan sa harap ng banta ng Tsina, ay pinaiigting ang joint exercises at ng sinasabing kasunduan sa pagkakaroon ng animo ay pansamantalang “kampo” at mga daungan sa Pilipinas, mga bagay na hinahadlangan naman ng iba’t ibang makabayang grupo. Sa isang banda ay tama ang mga grupong ito dahil parang ang gusto lang ng Amerika sa Pilipinas ay gamitin nila itong harang sa anumang hindi kanais-nais na kilos ng Tsina sa mga susunod na panahon. Kaya, magkabombahan man,  Pilipinas ang unang tatamaan! Sa madaling salita, ginawang sangkalan ang Pilipinas.

Subali’t habang nagpapakita ng pakikipagtulungan ang Amerika sa Pilipinas, pinapalakas naman nito ang ugnayan sa mga Tsino. Ibig sabihin, parang pinaglalaruan lang ng Amerika ang Pilipinas. Malaki daw ang utang ng Amerika sa Tsina.

Nagkaroon kamakaylan lamang ng isang exhibit ng old maps na nagpapakita na noon pa mang unang panahon, ay talagang wala namang ginawang pag-aangkin ang Tsina sa kahit na anong bahagi ng mga karagatan sa paligid ng Pilipinas. Ang mga Tsino noon ay “dumadayo” lamang sa mga isla ng Pilipinas upang makipagkalakalan, hanggang sa magkaroon sila ng sariling distrito sa Maynila na tinawag na “parian” noong panahon ng Kastila, na ngayon ay ang maunlad na Chinatown. Sa exhibition ng mga lumang mapa, wala ni isa sa mga ito ang maski may kapirasong  pagtukoy ng pag-angkin ng anumang bahura ng Pilipinas, lalo na sa pinag-aagawang West Philippine Sea.

Ang bagong henerasyon ng mga lider ng Tsina ang malinaw na may pakana sa pangangamkam ng mga bahura sa bahagi ng kanlurang karagatan ng Pilipinas, kaya pati ang mga karatig- bansa ay nadamay na rin, dahil pati ang dati na nilang kinikilalang mga bahura ay inaangkin na rin ng Tsina.

Sa mga bansa na may kinalaman sa problemang angkinan, bukod tanging Pilipinas ang mukhang kawawa. Ang nag-iisang barkong kinulapulan na ng kalawang at talaba, na ginawang headquarters ng mga bantay-dagat ay nagmumukhang yagit kung ihambing sa mga dambuhalang barko ng Tsina, at maski ng Vietnam. Maaaring kung hindi pa nabahura ay hindi pa ginawang headquarters at malamang naiwang nakatiwangwang ang bahurang inaangkin ng Pilipinas. Malamang pa rin na, natayuan na rin ng headquarter ng Tsina tulad ng ginawa nila sa ibang bahura. Ngayon, may isa pang bahura silang pinatatayuan din mga estruktura, at pasok na pasok din ito sa teritoryo ng Pilipinas. Sa kabila nito, walang magawa ang Pilipinas kundi manood!

Paano pang matatanggal ang mga estruktura ng Tsina sa mga bahurang pinag-aagawan, kung yong iba ay kung ilang dekada nang nakatayo at ang isa pa ay patapos na?

Malaki ang tiwala ng Tsina sa kakayahan nito ngayon pagdating sa mga bagay na may kinalaman sa kaunlaran – pang-ekonomiya man o pandigma. At dahil dito, hindi basta-basta yuyuko ito sa anumang ipag-uutos ng maski isang international Court. Nakikita ng Tsina na humihina ang United Nations bilang organisasyon ng mga bansa. Wala itong nagawa sa mga nangyayaring kaguluhan sa Middle East at Yuropa. Nakikita at nararamdaman ng Tsina ang kahinaan ng Amerika na dinadaan na lang sa verbal bluff ang mga babala. Napahiya si Obama nang may ilang bansa sa Middle East na hindi lubos na nagbigay sa kanya ng supurta upang “mapulbos” ang Islamic State (IS). Kaya ano pa ang magagawa nito sa Southeast Asia na ang ekonomiya nga lang ay nakagapos na sa Tsina? …. kahit nga toothpick at cotton buds ng mga bansang miyembro ng ASEAN ay galing Tsina!

Malamang sa malamang, kompromiso ang mangyayari sa West Philippine Sea kung saan hahayaan na lang na pangasiwaan ng Tsina ang mga bahurang napatayuan na nito ng mga estruktura, dahil wala naman talagang kakayahang bumangga ang Pilipinas dito. Maaaring naghihintay lamang ang Tsina ng isang provocative na kilos ng Pilipinas upang gumawa ito ng nakakabahalang aksiyon…na sana ay hindi mangyari. Kaya, kung sa tanong na may magagawa pa ang Pilipinas, sa kabila ng mga inihain nitong reklamo sa international court…para sa akin, ang sagot ay isang malungkot na…wala.

Roxas of Palawan

And Tabon birds of Stanlake Island

By Apolinario Villalobos

When one mentions Roxas, what comes to mind is the Roxas City of Capiz on the island of Panay. Palawan has its own Roxas,too, but not known as is, unlike Tabon cave and its exotic species of bird, the tabon bird.

When I visited Roxas, I did not expect the arduous travel that involved different modes. The curious in me, however, prevailed so that I took the risk of being bitten by the dreaded mosquitoes that were infected with malaria virus (today, this has been checked by the local government) and went ahead with my unplanned trip to Palawan. It happened during the summer of 1980…

Puerto Princesa was just a fledgling city during that time but took phenomenal metamorphosis to become what it is now, practically, declared cleanest city in the whole of Philippines several times, and virtually bloomed with structures- signs of fast development.

My trip to the town of Roxas from Puerto Princesa City was made on a bus, early the following morning after the day I arrived. The sights along the way were splendid, as we passed by white sandy beaches fringed with swaying coconut trees and tropical fruit trees. We negotiated winding roads until we reached Langogan River where we were ferried across it. But we got off the bus first, although, the ferrying was made at the same time.

Upon reaching the other side of the river, we went on with our journey over winding roads that cut through verdant hills and forests. The panoramic view from the mountainside road overlooking the North China Sea was just fantastic. The expanse of water was dotted with green canopied islets ringed with white beaches.

Finally, we reached Roxas, a coastal town of abundant coconut groves and white sandy beaches. It covers 608 nautical miles or 142 kilometers of distance northeast of Puerto Princesa City. It is bounded on the northeast by the Ilian River, north to northwest by the Pagdanan Range and in the south by Langoyan. Its total land area is 122,030 hectares.

The evolution of the town into what it is now is interesting. The town was once noted for its small-scale  shipbuilding industry of a community of Cagayanos. The cutting of amorawin tree however, the wood of which was used and abounds in Araceli, was strictly regulated. As most of the time, such wood was not available, they left the place but later returned and settled at Retac which they found not to their liking later on. They found another site marked with a boton tree on which they tried to settle….this, they named Sanboton. With the influx of other settlers, the simple settlement became a barrio that later on became known as del Pilar, in honor of the Filipino hero, Gregorio del Pilar. Finally, it became the municipality of Roxas, after the late President Roxas, by virtue of Republic Act No. 615 signed in September 30, 1951.

Roxas is endowed with minerals such as silica and quartz. San Miguel Corporation discovered high-grade silica in the area and established the Palawan Silica company which was later renamed Nin Bay Mining Corporation. The company developed the town by building roads and an airport, as well as, housing units for its employees. During my visit, the town was practically booming industrially with four companies operating for its mineral deposit. These were the Nin Bay Mining Corporation, Republic Glass Corporation, Roxas Silica Company, and Vulcan Industrial and Mineral Exploration Corporation.

Wild honey, a cottage industry also adds revenue to the coffer of the town. But the most famous of its backyard industry, though, strictly regulated is the gathering of tabon bird’s eggs. Tabon, means “to cover”, which is the habit of the birds to protect their eggs, that they bury in the beach, covered with sand. The scientific name of the bird is Palawan Magapode and found on Stanlake Island.

An adult Tabon bird has gray feathers tainted with green, with the male slightly bigger than the female. For a clearer comparison, the male bird is bigger than an ordinary chicken. Its bead is stout and pointed, with claws that consist of three toes that are blunt, two in front and one at the back. Interestingly, the bird’s call resembles that of a dog’ howl.

The birds bury their eggs in holes with depths of four to six feet, after which, they cover them with sands. The digging usually takes two to three hours and done during rainy days. The egg is twice the size of a chicken’s, oval-shaped and with color that ranges from white to pink and light red, with the shell so fragile that it breaks easily. Hatching takes from 16 to 18 days, during which the chicks struggle their way out of the hole. The chick reaches it maturity in eight to ten months, during which it takes it turn to mate and lay eggs.

Other interesting touristic areas of Roxas, aside from Stanlake Island which has been declared as a bird sanctuary, are those around the Barbacan and Matalangao rivers where birdwatching can be rewarding. Less than a kilometer away is the Matalangao Waterfalls that drops to 80 feet. Practically, the beaches that fringe the coastal town are haven for those who long for a peaceful recluse.

Puerto Princesa City, the capital of Palawan is accessible via flights from Manila. Typical tourists need more than a week to enjoy their visit of the province, as aside from Roxas, they may find the call of  El Nido, the Underground River, and white sandy islets just too strong to ignore. 

Palawan

Ni Apolinario Villalobos

Kilala ang Palawan na probinsiyang “iniiwasan” daw ng bagyo, kaya marami ang nahikayat noon na bumili ng lupang tirahan at sakahan dito. Kapantay ng bansag na ito ang pagkilala bilang kinaroroonan ng Iwahig Penal Colony na tinaguriang “biggest borderless reformatory institution” ng bansa. Subali’t ang ayaw pa ring patalong mga bansag ay “isla ng mga exotic na hayop”, at balwarte ng mga lamok na may malaria.

Isa sa mga kailangang gawin bago pumunta sa Palawan ay ang magpabakuna ng anti-malaria. Napasyalan ko ang probinsiya noong panahon na late ‘70s. Ang airport ng Philippine Airlines ay nasa Puerto Princesa, ang kabisera ng probinsiya. Lunsod na ito noong panahong pumasyal ako, subali’t kapansin-pasin ang kawalan ng mga development na angkop sa nasabing kategorya. Walang malalaking gusali at ang ginagamit na pampublikong sasakyan sa loob ng lunsod ay traysikel…walang taksi. Sa kabila ng lahat, kapansin-pansin ang kalinisan. Tahimik at mapayapa ang pamumuhay…at lalong walang problema sa droga.

Sa kabuuhan, bilang islang probinsiya, ang Palawan ay hitik sa mga pang-akit na likas na yaman na makikita sa labas ng lunsod ng Puerto Princesa. Batay sa kasaysayan, pinangalanan ng mga Tsinong mangangalakal ang isla bilang Pa-lao-yu (land of beautiful safe harbor). Nang dumating ang mga Kastila, pinangalanan itong Paragua (umbrella) dahil ang hugis ng isla ay kahalintulad sa isang nakatiklop na payong. Palawan ang ika-limang pinakamalaking isla ng Pilipinas. Ang pinakamataas na bahagi ng isla ay ang Mt. Matalingahan (6,839 ft. a.s.l) sa dulong katimugan.

Mas maraming hayop na kapareho ng mga nasa Borneo ang matatagpuan, kesa ibang bahagi ng Pilipinas dahil pinaniwalaang noong Pleistocene Period, pinagdugtong ang dalawang isla ng tinatawag na “land bridge”. Maraming dapo (orchids)  at pako (ferns) ang matatagpuan sa isla na hindi makikita sa iba pang bahagi ng Pilipinas. Sa bisa ng Presidential  Proclamation No. 219 na may petsang ika-2 ng Hulyo, 1967, ang kabuuan ng Palawan ay idineklarang “game refuge and bird sanctuary” o kanlungan ng mga maiilap na hayop at ibon. Kasama sa mga pinoprotektahan ang mouse deer, scaly anteater, Palawan Bear,Palawan peackok pheasant, siete colores, mga kalapating ligaw tulad ng balud o camaso, makukulay na loro, mynah, mga agila, at marami pang iba.

Ang Palawan ay may 81 iba’t ibang grupo ng kultura at lahi. Ayon sa kasaysayan, ang mga  unang tumira sa isla ay galing sa Borneo, na sinundan ng mga Muslim na galing sa Malaysia na nagpasakop ng ilang bahagi nito sa Sultan ng Borneo. Sumunod ang mga Tsinong mangangalakal, na sinundan ng mga Kastila.

Ang 8 cultural communities ng Palawan ay Tagbanua, Palawan, Batac, Konoy o Ken-uy, Calamian, Molbog, Jama-Mapun, at Tausug. Ang mga Cuyunos o mga taal na ipinanganak sa Palawan ang dominanteng grupo sa isla. Ang mayamang kultura ng Palawenos sa kabuuhan ay makikita sa mga ritual at pagdiriwang tulad ng ati-ati, comedia, tambura, sayaw, sinulog, erkay at inocentes. Ang madalas na pasyalang komunidad ng mga natives ay ang matatagpuan sa Aborlan na 69 kilometers ang layo mula sa lunsod ng Puerto Princesa.

Ang St. Paul Subterranean Park, na kalauna’y tinawag na Puerto Princesa Underground River, ay mararating sa loob ng isa at kalahating oras na biyahe mula sa lunsod hanggang sa Bahile, kung saan ay sasakay ng “pumpboat” na bibiyahe naman ng dalawang oras. Ang Tabon Caves na tinaguriang “Cradle of Philippine Civilization” ay matatagpuan sa Lipuon Point na sakop ng Quezon, 149 kilometro mula sa lunsod. Dito natagpuan ang pinakamatandang bungo ng unang Pilipino, mga banga at tapayan na ang kalumaan ay abot pa noong nakaraang 890 B.C at 710 B.C.

Ang Ursula Island na tinaguriang paraiso ng mga ibon ay kilala na sa buong mundo lalo na sa mga taga- Europe na birdwatchers. Isa itong bahura na may manipis na gubat na kanlungan ng mga ibon galing sa ibang bansa na nagpapalipas ng taglamig. Mararating ito sa pamamagitan ng “pumpboat” mula sa Bataraza, sa loob ng dalawang oras. Ang Bataraza naman ay mararating sa loob ng pitong oras mula sa lunsod kung gagamit ng uupahang sasakyan. Ang isa pang isla ng mga ibon kung saan ay maaari ring mag-scuba dive ay ang Tubbataha Reef. Nababanggit ito ngayon dahil sa sumadsad na barko ng US Navy na sumira ng isang bahagi nito. Kailangan ang permiso bago pumunta sa Tubbataha Reef.

Ang iba pang nakakaakit na maaaring pasyalan sa Palawan ay ang Bugsuk Island, na dalawang oras na sakay sa “pumpboat” ang layo mula sa Balabac; Busuanga Island kung saan ay matatagpuan ang isang pearl farm at rantso ng baka; Calawit Island na tinitirhan ng mga hayop mula sa Kenya, Africa; Coron Island na tanyag sa mga handicraft na produkto, at kung saan ay matatagpuan din ang Maquinit Hot Spring, Lake Cabugao, Siete Pecados, at Cayangan lake.

Ang isa pang sikat sa buong mundo na ngayon at may resort na ay El Nido. Ito ay may layong 147.6 nautical miles mula sa lunsod ng Puerto Princesa, at dito matatagpuan ang mga kweba na pinamamahayan ng mga balinsasayaw na gumagawa ng mga pugad nila sa pamamagitan ng laway. Ang mga pugad na ito ay may mataas na halaga at binibili ng mga kainang tsino para ilutong “bird’s nest”. Ang pangunguha ng pugad ay pinagbabawal ng batas, subali’t may mga nakakalusot pa rin na nagsasabing wala silang maaaring pagkitaang iba kundi ang pangunguha nito na lubha ring delikado dahil kailangang mangunyapit sa mga nakausling maliliit na bato sa gilid ng kuwebang madilim. Improvised “headlight” ang gamit ng mga nangunguha upang mailawan maski bahagya ang gilid ng kuweba.

Ang isa sa mga makasaysayang kastilaing palatandaan naman ay ang Taytay Spanish Fort na matatagpuan sa bayan ng Taytay, 117.2 nautical miles mula sa lunsod. Ang iba pang pang-akit ng Taytay ay Malampaya Sound, Lake Danao, Elephant Island at Manguoa Lake. Ang isa pang palatandaan ng nakaraang kastilaing kultura ay ang Cuyo Spanish Church na meron ding daungan. Matatagpuan ito sa isla ng Cuyo na 152 nautical miles mula sa lunsod.

Ang Palawan ay itinuturing na huling hangganan o last frontier ng Pilipinas. Mabilis ang pag-unlad nito ngayon, subali’t sinasabayan ng ilang bisyo na karaniwang nakikita sa mas malalaking lunsod tulad ng Maynila. Nadagdagan ang popularity ng Palawan nang mahirang ang Puerto Princesa Underground River na isa sa walong nakakamanghang tanawin sa buong mundo, at ilang beses na ring nanalo bilang pinakamalinis na lunsod sa buong Pilipinas. Ang mga pinakatanyag na mga pasalubong na maaaring mabili sa Palawan ay mga daing na isda at kasoy.

Pinaalalahanan ang may balak pumunta sa Palawan na magpabakuna muna ng anti-malaria. May mga maliliit na domestic airlines ang maaaring sakyan papunta sa mga isla tulad ng Coron at El Nido. Ang iba namang airlines ay sa airport ng Puerto Princesa lumalapag.