The Power of Self- Encouragement

By Apolinario  Villalobos

Yes, I Can!

…dedicated to Persons with Disability (PWDs )

By Apolinario B Villalobos

I may be lacking a foot or both

That will make it hard for me to stand,

I may be lacking an arm or both

That will make it hard for me to touch,

I may be lacking an eye or both

That will make it hard for me to clearly see,

I may not have a voice nor hear

That will make it hard for me to feel the crowd,

But God gave me a spirit, strong and bold

That can make me soar to heights – up there

It can bring me where I want – everywhere

It is my spirit that makes me say to anyone:

“That, as God made you, so am I,

  and, what you can do,

  Verily, I can do, too!

   Proudly, to every one

   I say, yes, I can…..!”

THE COURAGE OF MARCIAL (BUNNY) GAMALINDA TO SUCCEED

By Apolinario Villalobos

I remember seeing Bunny whose real name is Marcial T. Gamalinda on the early evening I,  together with new recruits from Mindanao, Abet Yu and Fred Derequito, arrived in Manila Domestic Airport (today, Terminal 4) during the later part of 1975. He was issuing tickets at the Ticket Office. I also saw that evening, David Lim, who I was told by Bunny during our conversation, was their Cashier, but today is among the acknowledged think tanks of Philippine Airlines, holding a position of Senior Vice-President. During the time, the Ticket Office Manager was Teresita Al (Tessie) Luna, who at the time of her retirement was PAL’s AVP-Metro Manila. Bunny also mentioned the supervisors, Mon Lomuntad and Jun Garcia.

Our conversation brought us back to the time when he was interviewed in 1974, as an applicant by Mr. Ricardo G. Paloma, “Mr. Tourism” of the Philippine tourism industry during his time, as Regional Vice-President for Philippines and Guam. His last position was SVP-Finance when he finally retired from PAL at 65.  One question that triggered his outright hiring was the question, “are you willing to be assigned anywhere?”, though such, was introduced with an explanation that the fluidity of the frontline job in PAL is such that, a personnel can be pulled out from his current assignment and transformed to another anytime as necessary. His profound “yes”, impressed Mr. Paloma.

As the Reservations Office in Cebu (RSPC) which was based at the Mactan International Airport was In need of additional staff, Bunny was assigned there after his training, although, his position title was Ticket Freight Clerk (TFC), as the training for which also included basic aspects of Reservations. His supervisors at RSPC were Raffy Gonzales and Loven Fernandez. What touched me was when he told me that he accepted the assignment in Cebu despite his having no relative or acquaintance in Cebu City. To put him at ease, he just considered the assignment as some kind of adventure. In no time, he was made to feel at home by his colleagues at RSPC, some of whom were also from other areas, and most especially, by the congeniality of his Cebuano colleagues, especially, the supervisors.

He did not stay long at RSPC-Mactan/Cebu for he was recalled back to Manila for an assignment at the Domestic Airport Ticket Office as Ticket Clerk. It was during the time that he joined the hectic frontline, and during which he worked with fellow Ticket Clerks, Dennis Balictar and Abel Santos. Not long after, he was taken in by the PAL Development Academy (PDA) as an Instructor. During the time, the training center was under Pinky Cuenca as Director and under her as Division Managers were Mila Abad and the late Cesar Lamberte.

His talent and skill brought him, after a few years at PDA, to Manila Station-International during the time of Jun Martirez who took over the directorship from Dodie Ramirez. He was designated as Staff Assistant of the Director, after which was promoted as Supervisor, a little later as Duty Manager and finally, as Division Manager. His position as Duty Manager opened the vast opportunity to be assigned as Station Manager at various airports abroad which further broadened his knowledge and honed his decision- making as regards airport operation. His unquestionable reliability, finally landed him on the position of Division Manager which he held until his retirement from PAL.

After discussing retirement plans with his wife, Desi (Maria Lourdes), they enrolled in a training center for business entrepreneurship, in which they chose laundry business. But, when they were about to embark on it, he was told by a friend that Tiks Yngente (Francisco Yngente IV), a colleague in PAL and whose last position when he retired was Vice-President of PAL’s Airport Operations Department, based at Termial 2, was with the Sky Logistics-Manila. Instinctively, he called the office and talked to Tiks with an intention to just say “Hi!”. On the spot however, he was asked if could join him (Tiks), to which he outright said yes. Foremost in his mind was their friendship which is founded on the Filipino adage, “may pinagsamahan”, and in English, “what are friends for?”.

Today, he is with the Sky Logistics-Manila, providing support to its President, Tiks Yngente, as the latter’s Executive Assistant. Their tandem provides Sky Logistics in Manila with the ever reliable leadership that steers the company towards indisputable credibility in handling PAL’s airport services needs, thanks also to their well-chosen staff who give them their all-out support.

Bunny and his wife, Desi are blessed with three children – all professionals, Paolo, Katrina, and Denise, as well as, four grandchildren. Paolo had a short stint with Philippine Airlines before joining San Miguel Corporation. Katrina also had served PAL as an Integrated Ticket Representative assigned at Cubao Ticket Office before joining the Dexterton Corp. as Executive Secretary to the President. On the other hand, Denise, who works with SMART as a Computer Business Analyst based in Manila, is now assigned at Auckland, New Zealand.

FIRM, AUSTERE, FAIR, HUMBLE AND DARING ARE WHAT THE

THE DUTERTE ADMINISTRATION IS ALL ABOUT

By Apolinario Villalobos

The audacity of the Duterte administration is such that it did what the past administrations failed to do – challenge the drug lords by naming names. The firmness is shown in how it is doing all possible legal means to fulfill the promise that something significant can be done about the illegal drugs that spawns criminality in practically all sectors of the society, within six months. Its aura of fairness reaches out to the drug users and runners who are victims of the tenacity of the drug lords by inviting them back to the fold of the law.

On the other hand, the austerity shows in how Duterte took away all the frivolities from the national government affairs, foremost of which is the State of the Nation Address (SONA) by not allowing the egoistic officials to use them as fashion runways to show off expensive trappings, and by letting them have a taste of the poor man’s fare – mongo soup, alugbate soup, fried banana, and balut-based sauce, etc. And, to cap all the changes that Duterte is laying out, he did away with, “His/Your Excellency” as a reference to him as president.

If all those are not enough for one to discern the sincerity of the new president from the south, I do not know what else can satisfy his detractors. He does not have a trace of arrogance in his bearing as he shows that a Philippine president need not wear an expensive barong tagalog to be able to meld with the sophisticated ambience in and around Malacaἧan palace. What he used to be wearing as mayor of Davao, are what people see – barong tagalog or ordinary printed shirts with the long sleeves rolled up, on top of curdoruy or denims that go with a pair of casual boat shoes. The simplicity of Duterte has made the ordinary Filipinos identify themselves with him.

Duterte is a big lesson to all Filipinos. We should be true to ourselves as people of a third world country and not of a high-end nation whose people and their ways we try to mimic. However, it does not mean that we cannot be at par with them, because in so many fields and instances, we have shown our excellent traits. We should not be what we are not….we should not be hypocrites as to talk, think and act like westerners…partaking of their tongue-twisting named dishes during special occasions, copying their cocktails, and walking on a red carpet which is part of the royalty culture that the Filipino culture does not have. We must change if we want to metamorphose into the new Filipino!

HUWAG IPAMAYAGPAG O IPAGYABANG ANG ADBOKASIYA

NA PAGLABAN SA DROGA

Ni Apolinario Villalobos

Ito ay payo sa mga nagyayabang ng kanilang adbokasiya kuno bilang suporta sa bagong administrasyon sa pagsugpo sa pagkalat ng droga:

Hindi dapat isiping ang bagong matapang na hepe ng pulisya na si de la Rosa at ang lalong matapang na bagong presidenteng si Duterte ay 24/7 na nasa tabi natin at napapagsumbungan “agad” kung may problema. May mga hot lines pero gaano kabilis ang pag-aksyon sa mga problemang itatawag lalo pa at nasa bingit ng kamatayan ang mabibiktima? Mismong ang namumuno ng DILG ang nakadiskubre na hindi mabilis ang pag-responde ng hotline 117 nang tawagan niya ito. Ang LAHAT ba ng lokal na pulis ay mapagkakatiwalaan talaga? Bakit hinintay pa nila ang pag-upo ng bagong presidente at pagkaroon ng bagong hepe ang PNP bago umaksyon laban sa droga? Huwag magpadalus-dalos at maingay dahil pwede namang tumulong sa administrasyon sa tahimik at simpleng paraan….huwag magyabang!

Meron kasing mayayabang sa pagsabing miyembro daw sila ng “DDS” na ang ibig sabihin nito sa Metro Manila ay “Digong Duterte Supporters” pero sa Davao daw ang ibig sabihin ay “Duterte Death Squad”. Ngayon lang ako nakarinig ng ganyang grupo na palagay ko ay isa sa mga sisira sa bagong pangulo kung gagamitin lang sa kayabangan. Baka inaakala nilang pangingilagan at katatakutan sila ng mga kaibigan at kapitbahay dahil miyembro sila ng “DDS”. Kung lehitimong grupo ito na sumusuporta kay Duterte dapat ay i-check na mabuti ng mga namumuno ang mga miyembro dahil baka ang iba ay sumasakay lang sa isyu….silang mga kulang sa pansin. Sa pagkakaroon ng grupong may magandang layunin, ang tinitingnan ay “quality” ng mga miyembro, hindi ang dami kung karamihan naman ay hindi man lang alam kung anong grupo ang sinasalihan nila at sumali lang dahil popular ito.

Ang dapat pang ikabahala ay ang hindi siguradong pagkawala ng problema sa droga kahit may mga pinirmahan na ang mga durugista at nagtutulak. Ang iba ay hindi nakiayon sa operasyon “Tuk-Hang” at nasa paligid pa rin, pagala-gala lang. Pati ang mga pumirma ay baka bumalik din sa dating bisyo.

Dahil sa mga nabanggit, yong mga nuknukan ng kayabangan sa pagpapakita ng “tapang” ay mag-isip na mabuti kung sila ay may mga mga anak na maaaring madamay. Sa isang banda, kung gusto nilang ipagpatuloy ang kayabangan nila, dapat ay itanim sa kanilang utak na kung may mangyari man sa pamilya nila, huwag sisihin si Duterte, de la Rosa at ang mga pulis na hindi makakatulong agad kung sakali.

Sa isang banda, pwede naman kasing i-ayon ang kanilang adbokasiya sa iba pang mga layunin ni Duterte na maraming sinasaklaw. Ang pagbabago ay hindi lang naman sa isyu ng droga. Ang panawagan ni Duterte para sa pagbabago ay sumasaklaw din sa ugali, kaayusan ng trapiko, at kalinisan ng kapaligiran. Sa mga larangang ito sila magpakita ng gilas.

Simple lang naman ang ibig kong sabihin: Kahit maingay at matapang ang isang Pilipino tungkol sa isyu ng droga at hindi magkandaugaga sa pagsuporta kay de la Rosa at Duterte, pero nagtatapon pa rin ng basura kung saan-saan, mapanlamang pa rin sa kapwa at kung may sasakyan ay mayabang pa rin sa pag-drive…. mapagkunwaring dugyot pa rin siya! ….damak!...dupang!...baboy...ugaling pusali!

MAGPAKA-SIMPLE AT MAGPAKATOTOO SA PAGTULONG TUNGO SA PAGBABAGO! HUWAG SUMAKAY SA ISYU PARA MAPANSIN LANG!

Ang Nanay naming Matapang at Mahilig Mag-ampon

Ni Apolinario Villalobos

Ang pangalan niya ay Angelica pero ang palayaw niya ay “Ica”. Bunso siya at nag-iisang babae sa kanilang magkakapatid. Mabait siya pero matapang dahil kahit maliit ay marunong humawak ng itak kaya sa palengke noong maliit pa ako, kung saan may puwesto kami ng tuyo pero nalugi kaya nauwi sila ng tatay namin sa paglatag sa lupa ng ukay-ukay, ay pinangingilagan siya.

Naalala ko noong nasa Grade 1 ako, nagkagulo sa isang inuman ng tuba malapit sa puwesto namin dahil sa isang lasing na nagwala. Daanan ang puwesto namin papunta sa inuman ng tuba, kaya halos naglaglagan ang mga tuyo dahil sa dagsa ng mga taong nagtakbuhan. Sa inis ng nanay namin, kinuha ang itak na nakatago sa ilalim ng bangko at sinugod ang nagwawalang lasing. Nang makita siya ay parang nahimasmasan dahil kilala pala siya nito. Lalong natakot ang lasing nang makita ang itak na hawak ng nanay namin. Ang may-ari naman ng puwesto ay hindi mahagilap dahil tumakbo daw at nagtago, kaya ang nanay namin ang nag-utos sa lasing na linisin ang mga kalat tulad ng nabasag na mga maliit na garapong kung tawagin ay “Bol” na ginagamit sa pag-inom ng tuba. Ang “Bol” ay tatak ng garapong galing sa America noon at ang dating laman ay minatamis yata. Antigo na ito ngayon at mahal kung bilhin sa antique shop.

Nang kumandidato ang nakakatanda niyang kapatid bilang Vice-Mayor, pati ang pamilya namin ay nadamay sa mga intriga. Sa inis niya ay nag-research kung sino ang nagpasimuno ng isang intriga at nang malaman niya ay sinugod sa bahay at hinamon ng away sa kalsada. Binantaan din niyang huwag nang dumaan sa tapat namin at huwag na huwag daw magpakita sa kanya. Nagkaroon ng problema ang intrigera dahil ang bahay namin ay nasa tapat lang ng plasa kaya kung may libreng sine, ay nagtatakip ito ng turban sa ulo at mukha upang hindi makilala ng nanay namin na mahilig ding manood ng libreng sine. Ayaw makialam ng nanay namin sa pulitika at ito ang itinanim niya sa aming isip dahil para sa kanya na naunawaan din namin, sisirain lang ng pulitika ang magandang samahan ng magkakamag-anak at magkakaibigan na ang isip ay nakatuon sa hangad na makaupo sa puwesto sa anumang paraan.

Isang gabi ay nakita ko sila ng tatay namin na nagbibilang ng mga lumang pilak na perang Kastila na matagal na nilang naipon. Kinabukasan pinalitan ng kumpare nila ang mga pilak na pera ng bago. Pambayad pala sa naipong utang na dahilan kung bakit wala nang nagdatingang bagong stock ng mga tuyo galing sa Iloilo. Nalaman ko ring marami pala silang pinautang ng paninda na hindi nabayaran kaya nalugi ang negosyo. Sa bagay na ito, hindi ko nakitaan ng tapang ang nanay namin upang maningil dahil sa awa sa mga umutang…mga kapos din daw kasi tulad naming. Hindi nagtagal, ibinenta nila ang puwesto namin.

Noong ukay-ukay na ang ibinenta ng magulang namin, sinubukan din nilang dumayo sa ibang bayan. Isang gabing dumating sila galing sa dinayong tiyangge, may kasama silang buntis. Sa kuwentong narinig ko isinama nila ang babaeng nakita nilang palakad-lakad sa palengke ng Tulunan, ang dinayong bayan nang araw na yon, dahil baka daw “ihulog” ng babae ang anak niya. Ang “ihulog” ay “ilaglag”sa Tagalog o sa Ingles ay i-“abort”. Pero dahil bata pa ako ang na-imagine ko ay ang gagawin ng babae na “ihuhulog” ang anak niya sa bangin! Inampon namin ang babae hanggang sa manganak. Nang umabot na ang anak niya sa gulang na apat na taon ay pinayagan siya ng nanay namin na bumalik sa Tulunan.

Isang beses naman, nang naghuhugas ako ng mga reject na tuyo upang matanggal ang namuong asin ay may nakita akong batang apat na taong gulang lang yata, umiiyak sa tabi ng public toilet. Nag-iisa lang siya at ayaw sumagot sa mga tanong ko kaya sinundo ko ang nanay ko. Isinama niya ang bata sa puwesto namin at inutusan ang kuya ko na maghanap ng pulis sa palengke upang sabihan na may batang “napulot” at nasa puwesto namin. Hanggang magsara na kami ng puwesto, ay wala pa ring kumuha sa bata kaya isinama na namin sa pag-uwi. Araw-araw siyang isinasama sa puwesto upang makita ng kung sino mang nakakakilala. Nang magdesisyon ang nanay naming ampunin na ang bata ay saka naman siya nakita ng tiyuhin. Sa pag-uwi nila ay sumama kami ng nanay ko at nagdala pa kami ng maraming tuyo upang pasalubong sa mga magulang. Nakatira pala sila sa bulubundukin ng Magon malapit na sa boundary ng South Cotabato, kaya napasabak kami ng “hiking” na inabot din ng ilang oras dahil napakadalang pa ang mga sasakyan noon. Nakabalik kami sa palengke bandang hapon na. Inihatid kami ng tatay ng bata dahil sa bigat ng pinabaon sa aming maraming bayabas at guyabano.

Nang umuwi naman ang nanay namin galing sa Bantayan Island (Cebu) mula sa pagdalo sa pista ng nagmimilagro daw na Sto. Niἧo, may kasama siyang isang batang babae na ulila at limang taong gulang. Naging kapamilya namin ang bata hanggang sa siya ay isinama uli sa Bantayan noong mag-sasampung taon gulang na. Hindi na siya naisama pag-uwi ng nanay namin dahil nang makita daw ang bata ng isang tiyahin ay binawi. Wala namang nagawa ang nanay namin kundi ang umuwing luhaan.

Hindi lang tao ang nakahiligang ampunin ng nanay namin dahil nang minsang umuwi siya ay may napulot siyang tuta na nangangalkal sa basurahan ng isang bakery na nadaanan niya. Hindi pa ako nag-aaral noon kaya naging kalaro ko ang tuta hanggang sa ito ay lumaki. Ang pinaka-puwesto ng aso tuwing gabi ay ang balkonahe namin. Isang umaga ay nakita namin siyang patay at kagat pa ang leeg ng isang asong patay din at ang bunganga ay umaapaw sa laway, palatandaang ito ay isang asong ulol. Nakaakyat pala sa balkonahe ang asong ulol at kung hindi napatay ng aso namin ay malamang na kami ang nabiktima pagbukas namin ng pinto nang umagang yon.

Kung buhay ang nanay namin ngayon, malamang ay naipagpatayo namin siya ng isang maliit na “halfway home” para sa mga gusto niyang ampunin kahit pansamantala, pati na rin siguro ng isang maliit ding “pet shelter”. Pero masaya na rin ako dahil alam kong inampon din siya doon sa “itaas”.

Isa itong tulaysay, sarili kong style sa pagsulat na pantanggal ng umay….hybrid ito ng tula at salaysay, kaya tinawag kong “tulaysay”…

Felizardo Lazado:  katangi-tanging kaibigan

…at nakakabilib na Notre Damian

Ni Apolinario Villalobos

Ang una kong napansin sa kanya

Noong una ko siyang makita

Ay ang kanyang pagkamaka-totoo

Palatawa siya, at napaka-maginoo.

Isa si Felizardo sa mga student leaders ng Notre Dame of Tacurong, high school student pa lamang siya. Hindi nawawala sa Dean’s List ang pangalan niya bilang isa sa mga topnotcher. Dahil mahina ang katawan at payatin, hindi nabigyan ng pagkakataon ni G. Ric Jamorabon (istriktong in-charge sa PMT at ROTC), na maging Corp Commandeer ng PMT, kaya ang gamit sa drills ay kahoy na riple, sa halip na tansong sable. Magaling siyang debater at orator, kaya maraming bilib sa kanya, campus personality, wika nga, subali’t among the boys lang dahil nasa kabilang bakod ang mga babaeng Notre Damians at nasa istriktang pagsubaybay ng mga Dominican (O.P.) sisters. Ang amin naman - Boys’ Department ay mga Oblates of Mary Immaculate (OMI) namang mga pari ang nagsusubaybay.

Ding, ang palayaw niya…matunog

At mataginting din kung bibigkasin

Tunog ay kinalembang na batingaw

Na abot sa malayo ang alingawngaw.

Katunog ng pangalan niyang mataginting kung bigkasin ay ang alingawngaw ng batingaw, lalo na ang kanyang halakhak na bigay-todo para hindi mapahiya ang nagkukuwento ng nakakatawa, kahit may pagka-corny ang dating. Simple lang siya kung magsingit ng jokes subali’t may dating dahil mapapa-ihi ka sa pantalon kung mahina ang kontrol mo sa iyong pantog. Malayo ang inaabot ng kanyang halakhak na wari ba ay nagpapahiwatig na nais niyang makapagpasaya ng kapwa, kahit sa pamamagitan man lamang ng kanyang halakhak na hinugot niya ng buong tiyaga mula sa kaibuturan ng kanyang puso – at para ring batingaw na umaalingawngaw.

Malikhain si Ding, magaling sumulat

Kung siya’y nasa mood, tatahimik bigla

At parang nawawala sa sariling nakayuko -

Sandali lang, may naisulat na sa kwaderno!

Normal siyang tao dahil may mga mood tulad ng iba. Sa mga pagkakataong masaya siya, no holds barred kung magbiro siya. Kung bigla namang may maisip na isulat, tatabi na lamang at maglalabas ng notebook at ballpen, sabay sulat, animo ay sinaniban ng ispiritu ng isang namayapang manunulat, kaya hinahayaan na lamang siya ng mga nakakaunawa sa kanya. Nangyari ito nang kami noon ay nasiraan ng sasakyan, galing sa ekskursiyon at pauwi na. Bigla siyang humiwalay at nawala…akala namin ay sumagot siya sa tawag ng kalikasan, pero sabi ng iba, wala naman daw dalang toilet paper. Yon pala, nasa isang sulok ng highway, natatabingan ng mga talahib mula sa init ng papalubog na araw, at nagsusulat.

Hindi niya alam ang salitang maramot

Dahil kapos man ang pamilya nila noon

Itinanim sa isip nila ang salitang “tulong”-

Kailangang ibahagi, ano mang pagkakataon.

Hindi ikinahihiya ni Ding ang kakapusan nila noong bata pa siya, kaya natuto silang magkapatid na magsumikap upang makatapos ng pag-aaral. Naging student assistant siya sa Notre Dame of Tacurong hanggang makatapos siya ng kursong Bachelor of Arts (English/History). Sa kabila ng kakapusan, matulungin si Ding sa abot ng kanyang makakaya. Hindi lang sa pamamagitan ng pera ang ginawa niyang pagtulong sa iba. Marami rin siyang nabigyan ng payo – mga estudyante na hirap din sa buhay, lalo na noong siya ay nagturo na rin, sa Notre Dame din mismo kung saan siya nagtapos. Malaking bagay ang ginawa niyang paggabay, na maliban sa payo ay ang pagpakita ng sarili niya mismo bilang isang halimbawa ng pagsisikap.

Mga salitang umaalagwa sa kanyang utak

Ang nababalangkas ay mga kuwento at tula

Adhikaing hindi titigilan ano mang mangyari

Dahil bigay ng Diyos at kailangang ipamahagi!

Alam ni Ding na ang kakayahan niya sa pagsulat ay galing sa Diyos at siya ay may pakay sa mundo. Hindi niya kailangang pumunta sa Africa upang tumulong sa mga biktima ng ebola virus, lalo pa at sakitin siya, kaya baka siya pa ang i-stretcher bigla at isakay sa ambulansiya, o di kaya ay makipagbakbakan sa mga hinayupak na miyembro ng ISIS sa Syria, o di kaya ay makipagbrilan sa mga buragwit na miyembro ng Abu Sayyaf sa Basilan at Jolo. Alam niyang ang mga linyang kinapapalooban ng mga salitang lumalabas sa kanyang utak ay may ibig sabihin. Kaya saan man siyang dako ng mundo…pinipilit niyang gawin ang sa kanya ay nai-atang noon pa man…kapalarang nakaguhit sa kanyang mga palad. At yan ay hindi mahirap unawain…ang magpakalat ng mga mensahe tungkol sa pagkakaisa at pagmamahalan gamit ang power of the pen.

Palaging Nasa Huli ang Pagsisisi

Ni Apolinario Villalobos

Sa Ingles ay may mga kasabihang, “no pain, no glory” at “no guts, no glory”. Sa literal na katumbas, ang ibig sabihin ay, “kung walang pasakit, walang tagumpay”, at “kung walang lakas ng loob, walang matatamong tagumpay”. Kailangang maging handa tayo sa anumang pasakit na idudulot ng pagkabigo at kailangang mayroon tayong tapang sa pagharap sa anumang pagsubok upang tayo ay magtagumpay. Kung mabigo man, may kasabihan pa rin sa Ingles na, “at least, we tried”, kaya hindi tayo dapat magsisi. Subalit kung wala talaga tayong ginawa dahil sa pag-alinlangan at nakita nating okey naman pala kung tumuloy tayo…diyan papasok ang pagsisisi.

Ang tagumpay ay hinahanap dahil inaasam, hindi hinihintay na baka dumating sa ating buhay. Kaya kung tayo ay lalampa-lampa, gigising na lamang tayo isang umaga at magugulat dahil nalaman nating napag-iwanan na pala tayo ng panahon, na nakanganga, samantalang ang ibang nagsikap ay milya-milya na ang narating. Magsisi man tayo…huli na.

Sa isang banda naman, dahil sa sobrang desperasyon ng iba kung minsan, nakakagawa sila ng mga bagay na pinagsisisihan nila, bandang huli. Halimbawa ay ang pagbitiw sa trabaho nang wala sa panahon, dahil gusto nilang magpasarap agad sa buhay, nainggit kasi sa mga kaibigan nilang ganoon ang ginawa. Nang halos maubos na ang pera, saka sila magsisisi, at kung maghanap man uli ng trabaho, wala na silang mapasukan.

Yong ibang mga nagretiro naman, dahil sa laki ng hawak na separation pay, hindi nila alam kung paano ito gagastusin. Pero dahil nakitang nagpa-renovate ang mga kapitbahay ng bahay, nakigaya…nagpadagdag ng mga kuwarto para sa mga anak daw. Subalit, nang nakapagtrabaho na ang mga anak, nagsi-alisan sa bahay, iniwan na silang mag-asawa dahil ang gusto ay sa condo tumira. Sa laki ng ginastos sa renovation, halos wala nang natira sa separation pay. Silang mag-asawa naman ay naiwang kakalog-kalog sa bahay. Mahirap nang ibenta ang bahay dahil lumaki ang halaga, gawa ng mga renovation. Naramdaman nila ang pagsisisi nang magsimula na silang magpa-admit sa ospital dahil sa maya’t mayang pag-atake ng mga sakit nila.

Madaling maramdaman ang ugali ng mga anak kung walang interes sa mga ginagawa ng mga magulang nila para sa kanila. Halimbawa ay ang binanggit kung pag-alis nila sa ancestral house nang makapagtrabaho na. Ang masakit ay ang pagsabihan nila ang kanilang magulang na ibenta na lamang ang bahay na pinaghirapan nilang ipundar, subalit wala namang babanggiting plano pagkatapos, tulad halimbawa ng pag-imbita upang tumira sa kanilang condo. Para na rin nilang sinabihan ang mga magulang nila ng, “bahala na kayo sa buhay nyo”. Sa pagkakataong ito, walang magawa ang mga magulang kundi maghinagpis dahil ang pera na sana ay inilaan nila sa kanilang pagtanda, ay nauwi sa wala! Hindi na sila appreciated, nawalan pa sila ng sana ay pambili ng maintenance na gamot at pampa-ospital.

Iba naman ang kaso ng mga kaibigan kong mag-asawa na nakatira sa isang exclusive subdivision. Nang pareho silang magretiro, itinodo nila ang pagbiyahe kung saan-saan. Noong pumirmi na sa bahay, sa umpisa ay masaya silang nagsi-share ng mga karanasan nila sa ibang bansa. Nang kalaunan, napansin kung malungkot na sila at palaging nagsisinghalan kung mag-usap, lalo na pagdating sa mga gastusin sa loob ng bahay. May isa pa kasi silang pinapaaral sa kolehiyo. Noong minsang napadaan ako at kinausap ko ang kumpare ko sa labas ng gate, nilapitan siya ng kumare ko at humingi ng pamalengke. Ang sagot sa kanya ng kumpare ko, “gamitin mo yong itinabi mong gamit nang mga tiket ng eroplano…litse ka!...aga-aga, eh, nambubuwisit!”. Sagot naman ng kumare ko, “litse ka ring matanda kang panot!...gusto mong biyahe nang biyahe, ngayon, maninisi ka!”. Ganoon sila kasaya kapag nag-uusap…with feelings!

Sa sinabi ng kumare ko, naalala ko tuloy ang isang taong panot din na walang konsiyensiya kahit marami nang  naperhuwisyo dahil sa mga desisyon na akala niya ay da best, dahil akala niya ay bright siya! Pinuno siya ng isang bansa……at lahat ng ginawa ay puro bulilyaso. Magsisi man siya ngayon dahil sa mga maling desisyon niya, ay huli na!

(Note: Exception sa title ang hindi ko pagsisisi dahil sa pag-type ng huling paragraph. May kasabihan naman kasi sa Ingles na, “for every rule, there’s an exception”. Kaya itinuring kong exception yong panot na binanggit ko sa last paragraph! Gusto ko pa ring ipaliwanag na ang ibang panot basta hindi nangmumulestiya at nang-aapi, ay hindi ko tinutukoy….exception din sila….dahil ang pagkapanot ay tanda ng pagkamatalino!)

… this is Virgie

(For Virgie Paragas-Adonis)

By Apolinario B Villalobos

that others think are impossible,

the woman I know

through impeding hurdles

would just simply breeze through.

Her mother’s strength and loving ways

tempered by her father’s intelligence

and innate golden values -

her overpowering person shows.

A woman of fiery temper

and a heart brimming with affection,

the woman I know

always fights for the righteousness

not much for her own

but for others who, though abused

can’t fight back

as guts and  persistence

are what they lack.

She is the woman I know,

who, on some occasion

could be furious or let out tears

in a candid show of emotion.

She oozes with intelligence

that she would unselfishly share

just like the comfort

of her tender motherly care.

Could there be other women

just like this one I know?