Showing posts with label neighbor. Show all posts

Be Sensitive to the Desire of Others

for Privacy and Mutual Respect

By Apolinario Villalobos

Be sensitive to what our friends want when it comes to their privacy and their subtle desire to be respected as they do to us. We should not throw our weight around them or be nosy about their private affairs, or be too fatherly or motherly, or too elderly in treating them. Some people or friends for that matter are too shy to protest against our intrusive acts. Take note that not everybody is boastful or arrogant or too self-confident, if we have that kind of personality. Be sensitive about our friends’ body language as a simple silence could mean a lot.

We should always remember that what may be applicable to us, may not apply to them. If we allow for instance, friends to just barge in our home without knocking at the door anytime of the day, some of our friends may not, as they consider such act as too presumptuous or worse, abusive. Some friends may not want to be asked about any problem that might be nagging them, as their overly private character has made them too secretive about such sensitive matter.

We should learn how to “give a suggestion” instead of “impose an advice” just because those we want to help are younger than us or belong to a lesser social status. Let respect of their person and wisdom prevail. In this regard and based on my encounters, I found that even some of those who have earned only elementary education have wiser or sounder decisions than those who got educated in prestigious colleges and universities to earn “high-end courses”.

Finally, be careful and ever gentle in browsing through the pages of a book and most of all…do not judge it by its cover.

Nang Dahil sa Sobrang Privacy at Kayabangan…

(mga kuwentong kapupulutan ng leksiyon)

Ni Apolinario Villalobos

Mahalaga sa buhay ng tao ang pakikipagkapwa at ang pagiging simple lang sa buhay. Pwedeng ipagmalaki ang mga biyayang natamo dahil pinaghirapan pero hindi dapat ipagyabang. Ang pagmamalaki ay hindi masyadong mabigat ang dating hindi tulad ng pagyayabang kahit halos pareho lang ang ibig sabihin ng dalawang kataga.

Nagpapakita ng sobrang privacy ang iba kung ayaw nilang lapitan sila ng mga nagso-solicit, o ng mga namumulot ng basurang makikiinom na kumakatok sa gate, o di kaya ay mismong mga kapitbahay na feeling nila ay “poor” at hihingi lang ng walang katapusang tulong . Halos hindi din sila nakikita sa labas ng bahay, dahil wala silang pakialam sa mga kapitbahay, na okey sana kahit papaano, subalit kung haluan ng pagmamataas dahil sila ay nakakaangat sa buhay daw…iba na ang usapan. Ang isang paraan sa pagpapahiwatig na ayaw nilang maistorbo dahil hindi naman daw sila nakikialam sa iba, ay ang pagpapalakas nila ng tugtog. Kung magpa-party naman, ang mga imbitado ay mga taga-ibang lugar, puro may kotse kaya ang kahabaan ng kalye sa tapat nila ay umaapaw sa mga ito. Alam ko ito dahil kuwento ito ng isa kong kaibigan na ganito ang ugali, na nagkaroon ng mga kaibigang nakilala lang niya sa mga party kaya hindi niya gaanong alam ang mga pagkatao.

Ang kaibigan kong ito ay kumakagat sa mga business proposal na inaalok  sa kanya ng mga taong tingin niya ay mayaman naman. Hindi pumasok sa isip niyang siya ay ginagamit lang. At upang ipakita na kahanay siya ng mga ito sa “mataas na lipunan”, kahit walang alam sa golf ay bumili ng mga gamit upang makasabit sa paggo-golf ng mga ito. Puro naman siya sablay sa palo, kaya kadalasan ay nakaka-tatlong kape siya habang nanonood na lang. Paanong hindi sasablay ay mataas lang siya ng one foot sa mga golf clubs! Siya din ang nagkukuwento ng mga “adventure” daw niya pati ang pagsasama niya sa mga casino, sabay tawa.  Pagkatapos ng golf ay naghahatid pa siya sa dalawang kaibigang tamad magmaneho ng kotse nila, pero ang gamit naman ay kotse niya.  Hinihiraman din siya ng mga gamit na kailangan daw sa opisina. Upang ipakitang kaya niyang gumastos, bumibili pa siya ng ibang mga kailangang gamit.

Sa kasamaang palad, bago niya namalayan ay nalusaw na pala ang kanyang mga investment, laspag ang kotse at ang mga gamit na pinahiram para sa opisina ay hindi na naibalik. Naka-apat siya ng “business ventures” na inalok ng mga ka-golf niya, na puro nauwi sa wala. Nang mag-usap kami minsan nalaman ko na ang gusto lang sana niyang mangyari ay “makita” ng ibang tao na siya ay isang “businessman” tulad ng dalawa niyang kapitbahay na may mga puwesto sa mall…kaya ang inipong pera para sa retirement nilang mag-asawa ay halos nasaid. Ngayon ang bahay nila ay nakasangla, may sakit pa silang mag-asawa sa puso dahil sa nervous breakdown. Ang mga dating ka-sosyo at ka-golf ay halos hindi na pumapansin sa kanya. Pinaliwanagan naman daw siya, pero ang sabi ay, “…ganoon talaga sa negosyo, minsan ay sinusuwerte pero kadalasan ay bumabagsak”.  Ang kaibigan ko ay dating manager ng isang multi-national company sa Saudi….na ang kuwento ng buhay ay “from rags to riches”….na kadalasan namang nagreresulta sa pagiging social climber.

Yon namang isa kong kilala ay mahilig magpakita ng mga biyaya, ibig sabihin ay mayabang. Setyembre pa lang ay nagtodo na sa paglagay ng mga Christmas lights sa loob at labas ng bahay na dati na niyang ginagawa.  Kahit masikip na ang bahay, ay may Christmas tree pa rin na umabot ang taas sa kisame. Nang pumunta ako sa kanila sa Pasay isang gabi ng Oktubre, nakita kong halos naglalagablab na ang bahay nila sa dami ng Christmas bulbs. Nagpayo uli ako na baka masunog sila. Ang sagot sa akin ay hayaan na lang dahil mura lang naman daw ang pagkabili ng mga Christmas bulbs at mabuti nga dahil napapansin agad ang bahay nila.

Makalipas ang dalawang linggo, nang pasyalan ko uli, nagulat ako dahil mahigit kalahati ng bahay nila ay naging uling. Ang kaibigan ko naman at pamilya niya ay nakikitira na lang ngayon sa isang pinsan na binabayaran niya ng tatlong libong piso isang buwan para sa isang entresuwelo o extension ng bahay – sa isang slum area malapit sa kanila.  

Yong isa pang kuwento ng kayabangan at sobrang privacy ay tungkol naman sa isang pamilya na feeling mayaman na, kahit hindi pa naman. Malakas magpatugtog kaya hanggang sa ikaapat na bahay mula sa kanila ay abot ang ingay na animo ay galing sa isang videoke unit. Gusto yatang ipabatid na palaging may party sa kanila. Hindi rin sila nakikisama sa mga kapitbahay.

Isang araw ay pinasok sila ng mga magnanakaw. Ang nakita ng isang kapitabahay ay nakaparadang mamahaling kotse at van sa labas nila at naririnig pa rin ang malakas na tugtog. Sunod na nakita naman ay tatlong lalaki na disente ang mga ayos at mukha na lumabas ng bahay at may mga bitbit na gamit.  Hindi sila pinansin ng mga kapitbahay, kahit nakailang beses sila ng hakot ng iba’t ibang gamit sa van. Bandang huli, nakita silang lumabas ng pinto na halos pasigaw pang “nagpaalam” sa kung sino man sa loob ng bahay.

Nalaman na lang mga kapitbahay na may nangyari palang nakawan nang dumating ang nanay ng kasambahay ng may–ari ng tinutukoy kong bahay. Pabalik-balik na pala ito at inabot na ng hapon sa katatawag sa gate pero hindi pinagbubuksan. Dahil nag-alalang baka ikinulong ng mga amo ang anak niya, tulad ng mga kuwentong napapanood sa TV, humingi ito ng tulong sa Barangay. Ang ginawa ng isang Barangay tanod ay umakyat sa pader na lampas-tao at sumilip sa bintana, pero nagulat siya dahil hindi nakakandado ang pinto nang subukan niya itong buksan. Nang pumasok siya, naghinala siya na pinagnakawan ang bahay dahil halata ang mga pinagtanggalan ng mga appliances, may mga kawad pa kasing naiwan. Ang mga miyembro naman ng pamilya na nakagapos at may mga tape sa bibig ay pinagsisiksikan na parang sardinas sa banyo. Ang anak na dalagita ay nakita sa isang kwarto at nalamang na-rape pala! Ang hinala ng mga taga-barangay ay pinalitan ng mga magnanakaw ang kandado ng gate upang hindi mabuksan ng sasaklolo kaya nai-lock nila ito nang sila ay umalis.

Ang hirap lang sa iba nating kapwa nilalang ng Diyos, nang magkaroon ng pera ay “feeling secured” na kaya para sa kanila ay hindi na nila kailangan ang tulong ng ibang tao. Ang dasal ko….sana ay magbago sila ngayong pasko….Amen?

Ang Mga Isyu sa Pagitan ng Magkakapitbahay

Ni Apolinario Villalobos

Marami na ang nagka-barangayan na magkakapitbahay dahil sa mga usaping “lampasan”. Halimbawa ay napunta sa tapat ng kapitbahay ang basura ng katabing bahay, o di kaya ay ang tubig-kanal na may kasamang basura na galing sa kapitbahay ay dumaloy hanggang sa kanal ng katabing bahay, o di kaya  ang mga dahong lagas mula sa puno ng kapitbahay ay inilipad ng hangin at naipon sa bakuran ng kapitbahay, o di kaya ay pagdumi ng aso sa tapat ng kapitbahay, at marami pang iba.

Iisa lang ang pinaka-ugat ng hindi pagkakaunawaan ng magkakapitbahay dahil sa mga nabanggit na mga pangyayari – kawalan ng pakialam ng ibang kapitbahay kung sila ay nakakaperhuwisyo sa kanilang kapwa o hindi.

May ibang kapitbahay na sinasadyang magtumpok ng mga winalis na basura sa pinakapagitan nila ng kanilang kapitbahay na parang nang-iinis, kaya kung kumalat ay umaabot sa kapitbahay, ganoong pwede namang sa harap mismo ng bahay nila dapat ipunin ang basura o di kaya ay ilagay agad sa sako o basurahan upang hindi na kumalat pa. Meron ding mga kapitbahay na “once in a blue moon” kung maglinis ng tapat nila kaya ang mga dumi ay dinadala ng hangin sa mga kapitbahay.

Sa mga maliit na subdivision naman,  sa pagpasemento uli ng lokal na pamahalaan ng mga kalsada, makitid lang ang nagagawang bago dahil sa liit ng budget, kaya sa magkabilang panig ay may naiwang espasyo na parang “kanal”, subalit hindi naman talaga sinadya upang gamiting kanal. Yong ibang homeowners, ginastusan ang naputol na pasemento upang lumapad ang kalsada at sumagad sa kanilang pader para na rin sa kapakanan ng mga gumagamit na may sasakyan. Yong iba namang homeowners, hinayaan na lamang ang kanal-kanalan upang dito padaluyin ang tubig mula sa kanilang banyo, labahan at lababo. Ibig sabihin, naglagay ng tubo mula sa mga nasabing panggagalingan ng maruming tubig sa loob ng bahay, binutas ang pader upang lusutan ng tubig na marumi diretso sa kanal-kanalan. Dahil sa pangyayari, kawawa ang mga nasa bandang “ibaba” ng kanal-kanalan lalo pa kung tumigil sa tapat nila mismo ang tubig dahil hindi na makadaloy, kaya naging “stagnant” at tinirhan ng lamok.

Sa iba pa ring magkakapitbahay, may mga punong itinanim na dikit sa pader kaya nang lumaki, maliban sa pagsira ng mga nito sa pader ay lumalampas pa ang mga sanga sa kapitbahay kaya pag-ihip ng hangin, yong hindi may-ari ng puno ay napipilitan din magwalis ng kung ilang beses sa maghapon ng mga lagas na dahon. Lalong masama ang pagbara ng mga dahon sa alulod ng bubong na dahilan ng pagkasira nito lalo pa kung ang puno ay mangga. Mas lalong delikado kung niyog ang nakakaperwisyo dahil sa pagbagsak ng mga bunga at palapa kung panahon ng bagyo. Kapag kinausap naman ang may-ari ng mga puno para ipaputol ang mga ito, ang idinadahilan ay ang DENR!

Ang isa pang sitwasyon ay kung nagpapa-party ang isang kapitbahay na may videoke pa. Kahit dis-oras na ng gabi, ay malakas pa rin ang pagpapatugtog. Common sense na lang dapat ang pinapairal upang mapahinaan ang tunog ng videoke. Hindi sapat o magandang dahilan na “minsan lang naman nangyayari ang party”. Kung ang dahilan sa pagpatugtog ng videoke ay upang makapagpalibang, bakit kailangang umabot ang tunog sa nakakabinging lakas? Ang isa pang hindi nakakatuwang pangyayari ay kung hinahayaan ng nagpapa-party ang mga bisitang may sasakyan na pumarada sa tapat ng mga kapitbahay nang walang abiso. May nagkuwento naman sa akin na sa kanilang subdivision, ang mga kapitbahay ng nagpapa-party ay hindi lang sa ingay o pagkaharang ng gate napeperhuwisyo, kundi sa alingasaw ng ihi ng ibang bisita nila na nagdilig ng mga plant boxes nang nakaraang gabi!

Dapat sa mga nakatira sa isang komunidad lalo na sa maliit na subdivision ay mag-isip kung paanong hindi makapamerhuwisyo ng kapitbahay. Hindi masama ang maging malinis at ligtas subalit huwag naman sanang mangyari na dahil sa kagustuhang ito, ang  dumi at perhuwisyo  nila ay mapunta sa mga katabing bahay.

Hindi lamang sa mga komunidad tulad ng subdivision, bayan o lunsod dapat may pag-aalala ang magkakapitbahay tungkol sa mga bagay na nakakaperhuwisyo ng iba. Dapat ay ginagawa din ito ng mga bansa, lalo na ang magkakatabi. Tulad na lang ang isyu sa pagtapon ng basura ng Canada sa Pilipinas. Kahit pa lumalabas na ito ay “binili” ng importer na taga- Manila, dapat ay hinarangan ito ng Canada sa ngalan ng “pakikisama” o maayos na “pakikipagkapitbahay” dahil nakakapinsala ang sinasabing “kalakal”.

Bilang panghuli, dapat palagi nating iniisip kung ang mga ginagawa natin ay nakakaperhuwisyo ng ating kapwa o hindi…at dapat din nating alalahanin ang Ginintuang Kasabihan na: huwag nating gawin sa iba ang ayaw nating gawin ng iba sa atin.

Ang Pagtitiwala sa Kapwa

Ay Pagbibigay ng Pag-asa

Ni Apolinario Villalobos

Marami tayong nakikitang palaboy sa ating paligid na kalimitan ay hinuhusgahang mga tamad. Ganoon din ang mga nakatira sa bangketa, ilalim ng tulay at kariton na tinitingnan ng karamihan na pasanin ng lipunan. Subalit ang hindi alam ng marami, ang mga taong ito ay nagsisikap kaya namumulot ng mga mapapakinabangan pa sa basurahan, sa halip na manghingi sa ibang tao o magnakaw. Ang ibang nakausap kong nakatira sa bangketa, ilalim ng tulay at kariton ay may mga trabahong matino, maliit nga lang ang sweldo na wala pa sa minimum.  At ang pinakamasakit pakinggan mula sa kanila ay ang hinanakit na hindi sila pinagkakatiwalaan, kaya ang iba ay talagang hindi makahanap ng trabaho.

Mapalad ang mga taong halos mawalan na ng pag-asa sa buhay subalit may nakikilalang tao na handang tumulong nang walang kundisyon o kapalit. Tulad na lang ni “Gilbert” na humiwalay sa asawang lulong sa bawal na gamot at ayaw paawat sa bisyong ito. Ang ginawa niya ay binitbit ang nag-iisang anak at pinaalagaan muna sa magulang at siya naman ay nakipagsapalaran kung saan-saang lugar upang kumita gamit ang kanyang kaalaman sa pagkarpentero, hanggang makarating sa Cavite. Napasama siya sa mga kontratistang gumagawa ng bahay subalit maliit lang ang mga proyekto kaya ang kita niya hindi rin halos sapat sa kanyang pangangailangan lalo pa at nagpapadala rin siya ng pera sa kanyang magulang upang magamit sa kanyang anak.

Napadpad siya sa aming lugar at sa simula ay nakitira sa isang malayong kamag-anak at nakihati sa mga gastusin sa bahay. Subalit ang nangyari, hindi rin pala mapagkatiwalaan dahil ninanakawan pa siya, at palaging ginigipit sa kanyang bahagi sa mga gastusin kaya napilitan siyang magsangla ng kanyang mga gamit sa pagkakarpintero.

Sa puntong ito, tiyempong may pinagawa sa kanya ang magkapatid na naisulat ko na noon at ginawan ng tula na ang pamagat ay “Ang Dalawang Babae ng Maragondon”. Ang nakakatanda sa kanila, si Emma ay may carinderia, at ang nakababatang si Baby naman ay tumutulong sa kanya. Sa kabila ng pagiging single parent in Emma ay naitataguyod niya ang bunsong anak, at si Baby naman ay tumutulong din sa pagpapagamot ng kanyang asawa na dina-dialyis dahil sa sakit sa bato.

Hindi nag-atubiling tumulong ang magkapatid kay “Gilbert” nang malaman nila ang kuwento ng buhay nito. Ang nakita nila ay ang pagsisikap na ginagawa ni “Gilbert” kahit ito ay kapos. Pinaalis ito sa tinitirhan ng kanyang malayong kamag-anak, kaya hinayaan ng magkapatid na habang walang naiipon at nakikitang matirhan ay pansamantalang matulog sa kubo na kinakainan ng mga kostumer nila.

Ang sabi ni Emma na natanim sa isip ko nang kausapin ko siya ay, “…kailangang matuto tayong magtiwala sa ating kapwa upang maski paano ay mabigyan sila ng lakas sa kanilang pagsisikap”. Dagdag pa niya, “…sa pagtulong, wala nang tanong-tanong pa, sa halip ay tingnan ang agarang pangangailangan nila”.

Ngayon, habang  walang makitang trabahong pansamantala si “Gilbert”, naglilinis siya sa paligid, lalo na sa harapan ng carinderia. At ang kainaman, dahil kilala na rin siya ng mga kaibigan ng magkapatid, tinatawag din siya kung may ipapagawa ang mga ito sa kanilang bahay.

Ang hindi ko makalimutan sa mga sinabi ni “Gilbert” nang makausap namin ay noong hinahanapan daw siya ng pera ng kanyang malayong kamag-anak na tinitirhan, binulatlat niya sa harap nito ang kanyang mga gamit upang ipakitang talagang wala siyang pera. Nasa iisang backpack lang naman ang kanyang mga gamit dahil pinasanla na sa kanya ang kanyang mga gamit sa pagkakarpintero. Ang dagdag pa niya, “….pati nga ang iilang pirasong beynte singko sentimos na iniipon ko ay inilabas ko na”.

Sino ang hindi magtitiwala sa isang taong sa kapipilit na magsikap,  ang turing sa beyte singko sentimos ay kayamanan na?....iyan ang nakita nina Emma at Baby kay Gilbert.

The Malunggay Tree

By Apolinario Villalobos

I have a friend who is 78 years old and lives near a slum. By slum, I mean, the “houses” of the informal settlers are the lean-to type…leaning on the high concrete fence of a compound. I estimated the number of small shacks to be about forty. Across the street where the informal settlers live was the house of my friend whom I met in an occasion hosted by his nephew whom I knew. For the duration of the party, he just stayed alone in a corner, obviously aloof. We became acquaintance when I helped him with his juice, the glass of which he could barely hold due to his shaky hand. He found out about my writing and he got interested when I told him that I am also into biography writing. He set a meeting at his house for the following week.

His house, unrenovated despite its antiquity was protected with a fence made of cyclone wire. I noticed the malunggay tree standing majestically in one corner, heavy with the elongated fruit and dense with leaves. I mentioned this to him, in admiration. He told me that he planned to cut it down because he had no use for it anyway. He lived alone, being a widower and his three children, all with families of their own were in the United States where he also lived  for a while after his retirement. A housekeeper who doubled as laundrywoman visited him three times a week. He cooked his own food.

While having coffee, he told me about his interest to have his biography written down for perpetuation. I learned that he was a retired general.  I told him about the difficulty of its publication if he wanted it that way because some people who hated the man he worked for were still alive. When he said that it would  just be for the consumption of his family, I agreed to do the project. After closing the deal with him, I promised to be back the following day to start my interview and checking on whatever he has about his life that were still in his file.

On my way out to the main street, I passed by the makeshift shacks, outside one of which was a group of men enjoying rounds of gin. They invited me and the thick accent of the guy who asked me join them, made me presume that they were Visayans. I refused the drink but offered to buy another bottle of gin. I found out that they were from Samar. And, when they found out that I came from the house of the “matandang masungit” (snooty old man), they got curious how I was able to get his trust when he could not even part with a few stems of his malunggay. I was surprised by this revelation, obviously too, they hated the man.

During my meeting with my new friend the following day, I dissuaded him from cutting down his malunggay tree. I told him that Visayans consider it as a “goodwill tree” aside from being a “reservoir” of health benefits. I shared with him all I know about the benefits that could be derived from the tree, most especially, if he would share it with his Visayan neighbors. I asked him if it was okey that I just trim the tree and for him to allow me to distribute the stems and fruits among his neighbors. He agreed. I immediately asked for a bolo and started the job. It took me less than a hour to reduce its height, so that its leafy stems and fruits could be easily harvested later on. I brought the stems to my friends in the slum to be divided among them. I asked those present to go back with me to the house of my friend so that they could thank him personally on behalf of the rest of their neighbors. Before I left my friend that afternoon, I planted the rest of the cuttings along the length of the fence.

Every time I visited my friend for the duration of the biography project, I would cook malunggay for him that he appreciated. I did not tell him what his neighbors told me about their impression of him as being snooty. Meanwhile, I asked his neighbors to be nice to him. To make my friend feel at ease with his newfound friends, I would invite some of them to cook Visayan dishes for our lunch. He loved the “ flying fish kinilaw ” (sashimi or fresh flying fish marinated in vinegar, ginger and soy sauce).  I finished writing his biography in two months. My friend learned to trust his neighbors, such that, on weekends, some of their kids helped him with the cleaning of his surroundings and garden, for a fee.

Sharing breeds goodwill, and that is how the malunggay tree played its role. By the way, in some countries, malunggay is called “moringa”.