Showing posts with label struggle. Show all posts

SI JULIET, WALANG KANANG KAMAY...AT ANG KANYANG “FEEL- AT- HOME” CARINDERIA

Ni Apolinario Villalobos

Isang fb friend, si Mark Anthony M. Casero ang nagbanggit tungkol sa akin tungkol kay Juliet na ang nakatawag ng pansin sa kanya ay ang kawalan nito ng kanang kamao subalit masigasig sa pagka-karinderya. Mura pa raw ang mga ulam na paninda.

Kaninang umagang-umaga, bago mag-7AM ay pumunta na ako sa address na tinukoy ni Mark...lampas kaunti sa simbahan ng Iglesia ni Kristo, papasok ng San Pablo, bago makarating sa Fernandez Elementary School. Pagdating ko ay tiyempong nagluluto na si Juliet pero walang tindang kape. Nahalata yata na ayaw kong umalis kaya sabi niya ay bumili na lang ako ng kape at may mainit na tubig siya. Tinapat ko agad siya tungkol sa pakay ko na i-blog siya at sa simula ay tumanggi siya dahil nahihiya subalit nang sabihin kong makakatulong ang kuwento niya upang ma-inspire ang iba ay pumayag din.

Apat ang anak niya at ang namayapang asawa ay tricycle driver. CASIṄO  ang apelyido niya noong dalaga pa siya. Apat ang anak niya at tinutulungan siya ng kuya niya sa pamamagitan ng pagpapaaral sa bunsong anak. Ang panganay na nasa Grade 9 ay nagtatrabaho sa isang tindahan tuwing Sabado at Linggo kaya nakakaipon at lumalabas na self-supporting. Ang sumunod na nasa Grade 4 ay nakakatulong na sa karinderya. Nang umagang pasyalan ko siya ay nakita ko rin kung paano siyang tinutulungan ng kanyang nanay at kuya.

Anim na putahe ang niluluto nina Juliet kaninang umaga – pata, dinuguan (Ilocano style), ensaladang labanos, papaitan, at ginisang monggo. Mainstay o permanente sa menu ang papaitan, pata at dinuguan. Ang mga gulay ay pabago-bago. 7AM pa lang ay maramin nang tumitigil para magtanong kung may naluto na. Ang unang inilatag ay ang ensaladang labanos na hindi inabot ng twenty minutes...ubos agad. Ang mga dumating upang kumain ay nag-ulam ng pata at ilang sandal pa ay inilatag na rin ang dinuguan at papait...pinakahuli ang monggo. Wala pang dalawang oras ay ubos ang panindang ulam! Napansin ko ang parang bahay na atmosphere ng karinderya na parang “dirty kitchen” lang at ang mga kostumer ay libreng maghagilap ng kailangan nila tulad ng sili, at kung ano pa.

Habang nag-uusap kami ni Juliet nang umalis na ang kostumer ay nagsimulang maghugas ng pinagkainan ang anak niyang babae na siya ring nagluto ng monggo. Marami kaming napag-usapan ni Juliet na tumalakay sa pasasalamat niya sa suporta ng kanyang nanay at mga kapatid kaya hindi siya nahirapan sa pag-alaga ng mga anak. Hindi siya conscious sa kanyang kapansanan kaya lalo akong bumilib sa kanya. Hindi daw siya susuko sa pagsikap hangga’t kaya niyang kumilos dahil may responsibilidad pa siyang gagampanan para sa kinabukasan ng kanyang mga anak.....MABUHAY KA, JULIET!....SANA AY TULARAN KA NG IBA.

Mga Batang May Pangarap

…tulad ko rin noon

Ni Apolinario Villalobos

Isang tanghaling katatapos ko lang kumain sa pastilan ni Luz, ay biglang may nagdatingang mga grupo ng kabataan….mga pupils ng Tacurong Pilot Elementary School. Ang pastilan ay malapit lang sa eskwelahan at sa labas ng plaza. Noon ko lang napansing alas dose na pala ng tanghali. Sabi ni Luz, sa kanya kumakain ang mga bata kapag “bitin” ang pera nila kaya nagkakasya na lamang sa isang balot na pastil na halagang Php10 at yong okey lang sa kaning tutong, ito ay libre na, pati ang sabaw. Kaya pala kung minsan ay wala akong naaabutang tutong. Akala ko ay inuubos ni Luz na mahilig din sa tutong. Ang ilan sa mga bata ay nakita ko na sa palengke na nagtatrabaho bilang tagatapon ng basura ng mga tinder at “errand boys”. Umamin ang karamihan sa mga batang wala silang pambili ng pastil at sumama lang sa mga kaibigan nila upang mamasyal sa plaza kaya ginawan na lang ng paraan upang lahat sila ay makakain ng pastil.

Maliban sa dalawa na Grade 5 pa lang, ang iba ay Grade 6 na kaya tinanong ko sila kung gusto pa rin nilang mag-aral sa Tacurong…sa National High School. Tatlo ang nagsabing sa Griῆo National High School, sa barangay Griῆo para hindi na daw gagastos sa pamasahe….taga-roon kasi sila.  Nang tanungin ko kung gaano kalayo ang bahay nila mula sa school, binanggit nila ang estimated distance mula sa kinalalagyan namin hanggang sa isang maliit na mall…na ang tantiya ko ay isang kilometro ang layo! Ganoon kalayo ang lalakarin nila mula sa bahay nila hanggang sa eskwela sa umaga at pauwi sa tanghali para mananghalian at babalik para sa klase sa hapon, at pauwi na pagkatapos ng klase….total na lalakarin sa isang araw ay 4 na kilometro!

Yong isa ay kukunin ng tatay na nasa Cebu…hindi na ako nagtanong kung bakit nandoon ang tatay at baka may makabagbag-damdaming madiskubre lang ako tungkol sa pagkatao niya. Yong iba ay sa Tacurong National High School na lang daw dahil may mga “suki” sila sa palengkeng “pinagtatrabahuhan”…pagtatapon ng basura at bilang “errand boys” kaya maski papaano ay may kikitain sila.

Lahat sila ay may mga pangarap na “maging” pagdating ng panahon. Apat ang nagsabing gustong maging pulis, dalawa ang gustong maging “army”,  ang iba ay gustong maging titser at ang isa ay gustong maging engineer.  Ang isang nahiyang kumain ay binigyan ko na lang ng pera para may pambili siya ng kanit banana cue kapag nagutom dahil may mga nagtitinda naman sa labas ng gate ng school nila. Pero binulungan niya ako ng, “babaunin ko ito bukas, uncle…”.

Bilib ako sa kanila dahil lahat sila ay malinis ang pinagkainan…wala ni isang mumo (wasted rice) na naiwan sa dahon ng saging na pinagbalutan ng pastil at pinggan.  Wala ring natirang sabaw sa mangkok. Ang mga pinakita nila ay palatandaan na karapat-dapat silang tulungan.

Nakita ko sa mga batang nakausap ko ang buhay ko noong nasa elementary ako na nag-aaral din sa “Pilot” na ang dating pangalan ay “Tacurong Elementary School”. Hindi kalayuan sa kinaroroonan naming carinderia ni Luz ay ang bakery na pag-aari ng mga Garcia at sa tambakan nila ay namumulot ako ng mga pakikinabangan pa, lalo na mga malalaking plastic na supot na ginagamit kong “bag” para sa mga gamit ko sa eskwela at ang mga mas malalaki pa ay pinagtatagpi-tagpi ko upang maging rain coat. Ilang dipa lang din mula sa carinderia ay ang kapitbahay naming may puno ng sampalok na ang mga lagas o mga nahulog na hinog ay pinupulot ko upang ibenta sa eskwela para may pambili ako ng papel man lang. Meron din silang puno ng balimbing na ang mga manibalang na bunga ay hinihingi ko para ibenta sa palengke pati ang mga hinog na bunga ng kaimito (star apple) namin, tuwing Sabado at Linggo. Nagtinda din ako noon ng pandesal sa madaling araw.

Tulad ng mga bata ay nangarap din ako noon…libre lang naman kasi!

Ang Pagsisikap

Ni Apolinario Villalobos

Ang pagsisikap ay pagpapakita ng dangal. Mahirap man o mayaman, mahalagang maipakita ng isang tao na siya ay may sariling disposisyon at kayang tumayo sa sariling mga paa at may mga kamay na may kakayahang magtrabaho o gumawa upang kumita. Kung ang ilang bulag, pilay, komang, at pipi ay kumikita ng maayos, mga normal pa kaya na kumpleto ang mga bahagi ng katawan?

Ang lalong masama ay ang pananamantala ng mga nakapag-aral ng maayos at may mga kaya sa buhay, sa mga inosenteng kinakapos. Ang mga mapagsamantalang ito ay kalimitang mga drug lords na gumagamit ng mga taong kumakapit sa patalim upang mabuhay. Ang iba pang mapagsamantala ay mga mayayaman na walang pakialam sa kalagayan ng ibang tao. Kasama sa hanay nila ang mga taong pinagkatiwalaan ng taong-bayan kaya iniluklok sa kanilang kinalalagyan sa Kongreso, Senado at iba pang ahensiya ng pamahalaan, subalit naging gahaman kaya naging korap.

May mga taong nagsisikap nga upang umasenso pero nangtatapak naman ng kapwa. Maraming ganyang uri ng tao sa buong mundo. Isa itong innate tendency na kung hindi makontrol ay talagang makakapinsala ng kapwa. Ang ugaling ito ang dahilan kung bakit nagkakagulo ang buong mundo….tao laban sa tao na umaabot sa labanang kinasasangkutan ng kanilang mga bansa. Kahit pa sabihing mayroong tinatawag na United Nations, kung minsan ang mga taong dapat magpatupad ng kaayusan ang sumisira ng kanilang layunin.

Mabait ang Diyos dahil binigyan Niya ang tao ng hangaring magsikap upang kahit magkamali ay mayroon pa rin siyang pagkakataong magbago…kung hindi siya talagang ugaling demonyo!

Ang Magandang Babae sa Farmers’ Mall (Cubao)

Ni Apolinario Villalobos

Isang araw ng Sabado nang manggaling ako sa Antipolo dahil sa pagbisita sa isang dating kasama sa PAL, ay sumakay ako ng jeep na biyaheng Cubao kung saan ay sasakay pa sana ako ng MRT papuntang Baclaran. Ang bilihan ng tiket ay nasa bahagi ng Gateway at Farmers’ Mall. Dahil sa ugali kong palaging nagmamadali ay hindi ko sinasadyang makabangga ng babaeng muntik nang matumba kung hindi ko nahawakan sa braso pero sumabog naman ang laman ng dalawang eco-bag niya na puno ng mga basyong plastic na bote ng softdrinks- kulay green at blue. Habang tinutulungan ko siyang ipunin ang kumalat na mga bote ay noon ko napansing may kasama pala itong batang lalaki. Subalit ang nakakuha ng pansin ko ay ang malaking pagkahawig ng babae sa bida ng isang popular noontime show…ito yong may ka-partner na popular din at ang tandem nila ay nagkaroon ng mahigit isang milyon na viral views. Ibig sabihin ay artistahin ang babae…maganda.

Inasahan kong magagalit siya at mumurahin ako kaya abut-abot ang pagsabi ko ng sori. Nang tapatin ko siyang may kamukha siyang artista ay ngumiti siya….mabuti na lang. Nang tingnan ko uli ang bata na tahimik na nakamasid lang sa amin ay naisipan kong imbitahin sila sa Jolibee na nang marinig ng bata ay napangiti na rin. Pinilit kong pumayag ang babae para na rin sa kasama niyang bata na anak pala niya.

Habang kumakain kami sa Jolibee ay pinagtapat niyang ang mga may kulay na bote ay gugupitin daw niya sa hugis ng maliliit na halaman upang maging pandekorasyon sa mga mesa at dashboard ng mga jeep. Tinuruan daw siya ng kapitbahay nilang kalalabas lang sa “Munti” (short cut ng Muntinlupa kung saan matatagpuan ang New Bilibid Prison). Ang mga halaga ay naglalaro sa pagitan ng beynte at treynta pesos bawa’t isa. Nakita ko na ang ganitong “street art” noon sa Avenida at Taft Avenue, at nai-blog ko pa. Naglilibot daw silang mag-ina upang mamulot ng ganitong uri ng bote. Subalit pati mga basyong aluminum na lata ng softdrink (popular na tawag ay “in can”) ay pinupulot rin nila sabay pagpakita ng laman ng backpack niya at ng anak. Tinatambayan nila ang mga fastfood centers ng malls at nagti-check din sila sa mga basurahan upang mamulot ng mga ito.  Kailangan daw ang doble- kayod para may pambili ng mga gamit ang anak niyang nasa Grade Three na. Lahat daw ay gagawin niya para sa anak. Sa pagkakataong yon ay nahiya akong magtanong kung nasaan ang tatay ng bata dahil baka isipin niyang tsismoso ako.

 

Nagtitinda din daw siya ng mga gamit ng mga kaibigan at pinapatungan niya ng kaunting tubo. Lahat daw ay tinitinda niya – mga maaayos na lumang damit, sapatos, sandals at dinagdagan ng pabirong, “maliban sa puri”.  Tinanong ko kung nagpi-facebook siya, sagot niya, “malay ko sa facebook na yan”. Ipinakita niya ang lumang cellphone na Nokia, yong basic model na pang-text at tawag lang, na may flashlight. At sinabi din niya na hindi pa siya nakakapasok sa internet café na madalas nilang madaanan. Busy daw siya sa kanyang “business”.

Upang hindi siya ma-turn off at mag-isip ng masama tungkol sa akin ay hindi na ako sumubok na kunan sila ng anak niya ng retrato, kahit talagang gustong-gusto ko dahil sa ganda ng mukha niya. Lalabas kasi akong presko dahil noon pa lang kami nagkakilala. Nang banggitin niyang sa iskwater ng Tala (leprosarium) compound sila nakatira ay nagulat ako dahil nakarating na ako doon, subalit hindi ako nagpahalata. Nagkunwari akong may kamag-anak sa Malaria na madadaanan papunta sa kanila. Dahil diyan ay ibinigay niya ang address nila dahil sinabi ko ring interesado ako sa mga binebenta niyang second-hand cargo shorts na maraming bulsa.

Bago kami naghiwalay ay nagpalitan kami ng cellphone number upang masigurong nasa bahay silang mag-ina kapag matuloy ang pamamasyal ko sa kanila. Cherry ang ibinigay niyang pangalan sa akin….

In commemoration of the World Teachers’ Day/ October 6… (a reblog)

Ms. Necessity…My Best Teacher, Ever!

by Apolinario Villalobos

Each of us has one teacher in our lifetime that stands out. While others consider their Math teacher as the best, some consider their English teacher as one. Mine, is Ms. Necessity…my best teacher…ever!

Born without the proverbial silver spoon in my mouth since childhood, struggle has become synonymous with my life…but Ms. Necessity was always just a few feet ahead of me to show the way. For my thirst for knowledge at an early age, Ms. Necessity made me collect old newspapers that lined the inside of boxes of dried fishes that my parents sold in the market. For doing so, I earned not only bouts of pinches from my elder sister but ear- twitching, as well, because the bundles of papers that I brought home made them pinch their nose. I had to keep them under a bed and would bring them out when I was alone to admire the big letters that I would copy on our dusty yard. Every space of our yard would be filled with words copied from newspapers that smelled of dried fish…and so was I, too, at the end of the day.

When I finally entered a school room as a “visitor” (equivalent of the prep today), Ms. Necessity told me to use discarded plastic bags found in a dump beside a bakery near our home for my “school bag”, so I went there and gathered as many sturdy bags as I could find. I got me plenty of “school bags”, some of which I kept as spare. Our parents could not afford to buy us real school bags which during the time were considered as novelties that only the rich in our town could afford. Ms. Necessity also told me to make my own raincoat out of the discarded plastic bags. Not only was I able to make one for me, but also another one for an elder brother.

For school allowance, Ms. Necessity told me to sell ripe fruits of our star apple in the market on Saturdays and Sundays. Ms. Necessity also told me to ask our neighbor for their fallen ripe tamarind fruits so that I could sell them in school. Due to the abundance of bulgur wheat and oatmeal doled out by American missionaries in our school that I and my brothers brought home, Ms. Necessity told us to persevere on them for breakfast and lunch rather than go to school with empty stomach. Some months, the school was also given yellow corn meal that the Home Economics teacher cooked and given to the children during recess period. Ms. Necessity told me to fashion a cup out of pad paper to hold the gruel cooked into thick and sticky consistency that I slurped down without the use of spoon as I had none. The rest of the pupils brought cup or saucer and spoon. Those were my colorful elementary days, with Ms. Necessity beside me.

Later in life, after overcoming the pains of loss of loved ones and consistent wants, Ms. Necessity told me to persist and just go ahead in following my dreams which I did. She made me accept things as they were without any regret or complaint. Ms. Necessity told me that despite the vastness of life, it was brimming with opportunities for those who were not finicky and could be grabbed by dint of hard work. Many times did she remind me about it…that I proved to be just true.

What is nice about Ms. Necessity is that she never leaves me until now. I thank God, for giving me such a great teacher as Ms. Necessity!

ANG BUHAY SA PROBINSIYA AT LUNSOD

Ni Apolinario Villalobos

Maski saang bansa ay may mga iskwater o mga kapus-palad na nakatira sa kung saan-saang sulok ng lunsod. Hindi naiiba ang kalagayan ng Pilipinas pagdating sa bagay na yan. Nagkaroon ng kahirapan ang bansa nang magdatingan ang mga mananakop na Kastila at Amerikano dahil sa nangyaring pangangamkam ng mga lupain at panloloko sa mga nagtatrabaho sa mga lupain ng mga mangangamkam. Ang mga nahirapan ay nagsilikasan sa lunsod dahil kung hindi man nawalan ng lupang sinasaka, ang kinita nila sa pagiging “casique” sa mga tubuhan o “kasama” o tagasaka ng mga palayan at maisan ay hindi sapat upang mabuhay ang kanilang pamilya.

Ngayon, sa lunsod lang ng Maynila ay tumindi ang dami ng mga walang sariling lupa at bahay, o maski lupa lang na kapiraso upang matirikan ng barung-barong. Kung hindi man pag-aari ng pamahalaan ang lupang iniiskwatan nila ay pribadong lupain naman kaya kapag sila ay pinalayas, sa bangketa ang bagsak nila. Kung hakutin man sila sa mga relocation sites na itinalaga ng gobyerno, halos impiyerno din ang kanilang kalagayan dahil bukod sa walang pasilidad tulad ng ligtas na kalsada patungo sa sakayan ng bus o jeep, wala ring tubig at kuryente. Ang nangyayari tuloy, ay binibenta ng mga na-relocate and rights sa bahay at lupa na na-award sa kanila, lalo pa at hindi naman libre ito kaya binabayaran nila buwan-buwan.

Ang pagpili ng kalagayan sa pagitan ng probinsiya at lunsod ay parang tinatawag sa Ingles na pagpili, “ between the devil and the deep blue sea”….demonyo at karagatang malalim, na parehong may nakaambang paghihirap at kamatayan. Halimbawa na lang, ay:

Dahil sa mga nabanggit, pagtatakhan pa ba kung bakit maraming nagtitiyagang tumira sa mga bangketa ng Maynila, na ang mga gamit ay nasa kariton upang kung saan man sila abutin ng gabi dahil sa pamumulot ng mga mapapakinabangan sa mga basurahan, ay doon na rin matutulog? Kahit papaano, sa maghapong pamumulot, may kikitain silang hindi bababa sa isang daang piso at nadadagdagan na lang ng “pagpag” o mga napulot na itinapong tirang pagkain sa basurahan ng mga restaurant,  o mga gulay na napulot sa tambakan ng mga palengke.

Marami akong nakausap na nakatira sa bangketa na nagsabing kahit papaano ay naigagapang nila ang pag-aaral ng mga anak, lalo na ang mga nasa elementarya man lang….bagay na mahirap gawin kung sila ay nakatira sa kabundukan ng probinsiya o liblib na barangay sa tabing dagat.

Ang mga taga-Tondong kaibigan ko at mga anak nila ay gumigising ng madaling araw upang mamulot ng mga itinapong gulay sa tambakan upang ibentang pa-tumpok nang sa ganoon ay may  pambaon ang mga bata sa eskwela. Sa probinsiya lalo na ang mga liblib, walang tambakan ng mga gulay na binibenta sa talipapa o maliit na palengke, dahil karamihan sa mga ito ay halos walang laman.

Kung ang mga nakatira sa mga bangketa ng Maynila ay hirap dahil sa kawalan ng kubeta, ganoon din naman sa probinsiya dahil ang ginagamit ay ang malawak na paligid, yon nga lang ay may matataas na talahib o mga puno na pwedeng kublihan. Sa Maynila naman ay “flying saucer” ang sistema….babalutin at ihahagis sa Pasig river o sa natatanaw na basurahan. Noon, ang mga tarantadong nakatira naman sa tabi ng riles ng tren ay pinapabiyahe pa ang “binalot” hanggang Laguna dahil sa bubong ng tren hinahagis ito, subalit nagawan ng paraan ng PNR…ginawang paumbok o pakurbada kaya hindi na flat ang mga bubong, resulta: ang itatapon sa mga bubong ay ii-slide agad pababa at hindi na madadala ng tren sa Laguna o kung saan pa mang destinasyon.

Ang bentaha ng mga taga-probinsiya ay kung namatayan sila dahil maluwag ang sementeryo at kahit papaano ay pwedeng ilibing agad ang mga labi ng namatay kaya walang problema ang mga walang perang panggastos sa lamay. Sa Maynila, nagkakatarantahan kapag kapus-palad ang namatayan dahil bukod sa mahal ang pagpapalibing ay marami pang mga hinihinging pangangailangan ang gobyerno upang magawa ito. Ang masaklap lang ay ginagawang negosyo ng mga tarantado at walang konsiyensiyang namatayan ang bangkay na pinapaupahan sa mga sindikato upang gamiting dahilan ng kung ilang buwang pagpapasugal! Yong isang kabaong na nakita kong pinasugalan ng tatlong buwan ay nagkaroon na ng tagas (katas ng gamot at naagnas na bangkay) at amoy!

Sa panahon ngayon, ang matatakbuhan na lang ng isang taong may natitira pang pananampalataya sa Diyos ay Siya na lang….at wala nang iba.

ANGEL…THE YOUNG FEMALE COBBLER

OF BARANGAY REAL DOS, BACOOR CITY (CAVITE)

By Apolinario Villalobos

When I passed by the small “hole on the wall” shoe repair shop on my way to the bus stop, I took notice of a girl who was busy repairing shoes. I got curious so I stopped for a while for a short chat. She was pretty and with all sincerity replied to my queries. I found out that she is living in with the younger brother of the owner of the shop who also works at Quickie, a well-known, bags and shoes repair outfit. She is Angel, just turned twenty, and from a district in Leyte, near Tacloban City. Her live in partner is Junel who works full time in a store in Molino, but earns extra cash at the shoe repair shop on his days off.

Angel admitted that in her earnest to learn the trade, she had to go to the shop in time for a close observation at how the intricate manual sewing is done by Junel or his brother. She goes to the shop as early as eight in the morning when Junel’s elder brother, Noy opens it before reporting to work. Noy who is barely past his thirty years is also living in with an equally hardworking young woman, as a crew of a pizza outlet. Tuesdays are Noy’s days off, so both he and Angel man the shop, while on weekends, Junel takes the place of Noy. On days that both Noy and Junel are in their regular job, Angel has the shop all her own.

What struck me is the seriousness of Angel in facing the challenges of living with a young husband, and without a stable financial support that would prop them up. She has no qualms in doing a man’s job to earn honestly for their future. She could have worked in a bar where easy money is, or aspire for an entertainer’s job in Japan because of her good looks. On the contrary she preferred mending shoes and does not mind the glue messing up her candle-slim fingers.

Si Gerry…nagpipilit mabago ang buhay

sa kabila ng kakapusan

Ni Apolinario Villalobos

Nakita ko siyang nagkukumpuni ng payong sa ilalim ng tikatik o ambon na unti-unting namumuong ulan sa Roxas boulevard. Ako naman ay taranta sa paghabol sa nagbebenta ng trapal na pambigay sa mga vendor na wala man lang payong. Nang dumaan uli ako ay tinitiklop na niya ang payong na naayos na at naisipan kong bilhin dalhin kailangan ko rin, at para naman sa kanya ay upang magkaroon siya ng kita. Kahit halatang hindi pa siya nag-aalmusal ay tinanggihan niya ang alok ko na ibili siya ng sandwich, kaya pareho na lang kaming nagkape.

Habang nagkakape kami ay nakita ko kung paano niyang ipunin ang mga tirang sinulid at iba pang gamit na nakakalat at ipinasok sa maliit niyang bag. Hindi nawawala ang ngiti sa kanyang mukha habang nakikipag-usap sa akin kaya napanatag ang loob ko dahil nang una ko siyang makita ay medyo nabahala ako dahil sa ayos niyang may mahabang buhok na nakapungos, manipis na bigote at ilang tattoo sa nakalantad na bahagi ng kanyang katawan.

Siya ang nagsimula ng usapan tungkol kay Duterte at ang paglaban nito sa droga. Hindi siya nahiyang magtapat na minsan din siyang gumamit ng droga at kung minsan ay naaakit pa rin subalit pinipigilan niya ang kanyang sarili. May tatlo siyang anak sa Bulacan na inuuwian niya tuwing weekend upang hatiran ng pera at makakayang pasalubong. Dahil mahina ang kita sa Bulacan, sa Maynila niya naisipang maglibot upang magkumpuni ng mga payong. Ang tinutulugan niya noon ay Luneta subalit nang ipagbawal na, nakakita siya ng puwesto sa kahabaan ng Roxas boulevard kung saan siya nagsisiksik upang makaiwas sa mga gumagalang may masamang balak.

Bandang huli ay inamin din niya na kahit maliit siya ay kaya daw niyang makipagsabayan ng patayan kung kinakailangan para sa kanyang kaligtasan. Habang nagkukuwento ay hindi ko siya nakitaan ng kawalan ng pag-asa. Sanayan lang naman daw ang pagharap at pagsuong sa kahirapan. Ang sinabi niya ay kapareho ng aking pananaw na inamin ko sa kanya kaya tuwang-tuwa siyang nakipag-high five sa akin. Nagsisikap naman daw siya upang makakita ng mas maayos na trabaho, lalo pa at naging salesman na rin daw siya noon. Sa ngayon daw ay dobleng ipon ang ginagawa niya upang makabili din siya ng mga sariling gamit lalo na mga damit. Ayaw daw niyang nangangamoy kung sakaling siya ay may aaplayan.

Isinabay ko na siya sa sinakyan kong jeep papuntang Maynila dahil pupunta din daw siya sa Luneta upang bumili ng trapal na pambenta. Pandagdag daw ang ibinayad ko sa payong sa pambili niya ng trapal. Inabutan ko siya ng pera ni “Perla” na laan sa mga taong tulad niya at upang tanggapin ay sinabi kong “pampasuwerte” ito. Bumaba siya sa bukana ng Luneta papunta sa rebulto ni Lapu-lapu, ako naman ay nagpatuloy sa biyahe papuntang Divisoria. Sa ibang araw magkikit pa kami dahil marami pa raw siyang “ibubunyag” tungkol sa buhay-kalye.

Ang Ambisyon ni Macmac

…”errand boy” na may kusằ (initiative)

Ni Apolinario Villalobos

Nang pasyalan ko si Marissa, ang lola ni Asher o “Pango” (blogged: Asher…ang maipag na “errand girl”) sa karinderya nito sa Sta. Cruz upang kumustahin ang bata ay nalaman kong sa isang eskwelahan sa Cubao pala ito ipinasok at doon ay kasama niya ang kanyang nanay na nagtitinda din sa bangketa. Habang nag-uusap kami ni Marissa, napansin ko ang isang batang nagwawalis sa kabilang puwesto. Sa tantiya ko ay walo hanggang siyam na taong gulang ito at abala sa kanyang ginagawa. Nang omorder ako ng kape, inihatid ito ng batang Macmac pala ang pangalan,  pinsan ni Asher na “nagpapautos” din upang kumita ng pambaon sa eskwela.

Nang iabot ko ang isang makapal na disksiyunaryong pambata kay Marissa para kay Asher ay nakatanghod si Macmac at dikit na dikit ang paningin sa libro. Pinabibigay ng isang viewer ng blogs ko ang diksiyunaryo kay Asher. Napansin ito ng ale sa kabilang puwesto na inaalalayan ni Macmac, na nagsabing mahilig din daw magbasa ang bata at sa pagguhit. Ang paborito daw nitong aralin ay Mathematics. Dahil sa sobrang pagkamahiyain hindi kumikibo si Macmac. Subalit pagkatapos niyang magwalis ay kumuha ito ng isang pad paper na gamit niya sa eskwela at kunwari ay binuklat ito habang sinisigurong nakikita ko ang mga drawing niya. Magaganda naman kaya pinuri ko siya. Sunod niyang inilabas ay isang bulsito (coin purse) na kunwari ay tinitsek niya ang laman pero siniguro ding nakikita ko ang mga lamang tiniklop na tigbe-beynte pesos…..mga ipon niya. Lalo ko siyang pinuri. Dahil sa ginawa ko, lumapit na siya sa akin subalit hindi pa rin nagsasalita.

Hindi pa man siya nakakasagot sa mga tanong ko ay biglang umalis si Macmac upang iligpit ang pinggang kinainan ng isang kostumer mula sa mesa naman ng kanyang lola na kausap ko. Nang makita ang nakatambak na hugasing pinggan, baso at kubyertos, ay hinugasan din lahat kahit hindi niya halos abot ang palanggana. Pagkatapos ay pumunta muna sa kabilang puwesto at animo ay matandang nakipag-usap sa may-ari. Nang may mapansing dumi na hindi natanggal sa una niyang pagwalis ay kinuha uli ang walis at dust pan upang tanggalin ito. Nang makatapos ay saka bumalik sa akin. Noon ko siya tinanong kung ano ang gusto niyang “maging” paglaki niya. Ang tagal bago sumagot at tila malalim na nag-isip bago nagsabi ng, “holdaper” sabay ngiti….para marami daw siyang perang ipamigay sa iba. Ang sabi ko sa kanya, pwede naman siyang kumita sa malinis na paraan upang makatulong sa iba. Yon pala ay nagbibiro lang siya dahil may mas matayog pa pala siyang pangarap na ayaw pa niyang sabihin kung ano.

Habang nag-uusap kami, ay may dumating na matandang lalaking may gulang na kinakausap ang sarili. Marami akong nakitang ganito…kinakausap ang sarili kapag nalipasan ng gutom. Nagugutom daw siya. Hindi na nag-atubili pa ang lola ni Macmac sa pagsandok ng kanin at ulam at ibinigay agad sa lalaki. Nagtinginan kami ni Macmac. Alam kong natanim sa isip niya ang ginawa ng kanyang lola. Binulungan ko siya ng tanong na, “tutulong ka rin ba sa iba tulad ng ginawa ng lola mo?” Bilang sagot, abut-abot ang kanyang pagtango, pero napansin kong namumula ang kanyang mga mata.

Ang pagkakataon nga naman! Ang pagdating ng matandang lalaking humingi ng pagkain at binigyan naman agad ng lola ni Macmac ay nakita ng bata at halata kong may natutunan siya. Ito ang inaasahang dapat na nangyayari….ang ipakita ng matanda sa bata ang tamang gawain upang magaya nito. Naipakita rin ng lola kung paanong makuntento sa kung ano lang ang kaya at ang kahalagahan ng pagtitiyaga, tulad ng pagtulog sa patungan ng mga pagkaing ginagawa nilang “kama” pagdating ng gabi. Kasama din sa pagtitiyagang yan ang pagiging kuntento sa dalawang pares na unipormeng pangpasok ni Macmac sa eskwela na nakaita kong nakasabit. Wika nga, sa katitiyaga, siguradong makakakita rin ng pag-asa upang umunlad ang buhay, o kahit makaraos man lamang. At, sa murang gulang ay nakita ko ang katatagan kay Macmac dahil sa mga napapansin niya….

Ramonito Pernato: His Journey from the Family Barbecue Business

To a Reputable Private Accountant

by Apolinario Villalobos

For one thing, their family is among the pioneers whose business acumen has helped developed the city of Tacurong into what it is now. While other families put up barbers shop, variety (sari-sari) stores, fish and vegetables stalls, hardware, and small restaurants (carinderia), the Pernato family chose the chicken barbecue business during the early part of 1960.

Practically, every member of the family had a part in the business. While their parents administer the overall operation, the children contributed their effort in all stages of the business, the final phase of which saw the broiling of skewered slices over red-hot charcoal pit till late at night. Mon, as friends would call him, was initiated into the family business when he was in Grade Four – dressing chickens aside from running errands.

While other boys of his age were bumming around the just-weaned Tacurong from her “mothers town”, Buluan, Mon, was doing a grown up man’s job together with his elder brothers. Later, he learned the family secret in preparing the marinade for the tasty chicken cuts for which their restaurant became famous, the “Mauring’s Barbecue”. His participation in the business went on until he reached high school, during which he had to help the family till late at night in catering to their patrons. It was only when he went to college that he left his family to study in Davao City.

In Ateneo de Davao College , Mon took up Bachelor of Science in Commerce with major in Accounting. After graduation, he joined Alcantara and Sons (AlSons) in Davao City as a researcher of its Corporate Planning Division, moved up to the Financial Management Group of the same entity, then, as Accountant of the Davao Industrial Plantation, one of its subsidiaries. He later transferred to an Insurance multinational Company as its Davao Branch Accountant. Finally, his expertise in accountancy brought him to Metro Drug Corporation as its one of the Internal Auditors which required him to visit areas as far as Tawi-tawi, the southernmost province of the Philippines.

Having gained enough exposure to the intricacies of the world of numbers, he decided later on to be on his own, by putting up an Accountancy office in Tacurong City from where he reached out to the rest of the business entities in South Cotabato, particularly, Koronadal City and General Santos City. As a routine, after checking matters in the office, he would drive to the mentioned prime cities of South Cotabato.

Not long after he plunged himself into a flourishing private practice, he got involved in the affairs of the Philippine Institute of Certified Public Accountants (PICPA) as its Regional Director for Southern Mindanao, then as Vice-President for the institute’s Public Practice sector, and lately, as Executive Vice-President which is a national position. During a rare impromptu meeting with Mon, he confided that he will be moving up as PICPA’s President by July 2016.

Reminiscing on the happy days once-struggling Tacurong which was yet, in its infancy, he is grateful for the discipline that his parents instilled in him and his siblings. We were actually, together in the same section throughout high school that is why, as an added observation, I could say that he was among my classmates whose brilliance in numbers stood out, aside from being among the soft-spoken and well-behaved.

Mon is a contented husband of Mila Jabigo, who works with the Notre Dame of Tacurong/Sienna, as Guidance Counsellor, though, having finished BS Chemistry in Colegio de San Agustin (Bacolod City); and, father to: Ryan Jon, graduate of AB (Political Science, Ateneo de Manila University-Manila), and on his fourth year in Law at San Beda College-Alabang; Katrina Mae, graduate of Bachelor of Business Administration and Accountancy at University of the Philippines (Diliman), and works with Sycip, Gorres, Velayo (SGV), a reputable Accounting firm in the country; Audrey Ann, graduate of Business Management (Accounting) at the University of Santo Tomas and Business in Accounting at La consolacion College; and, Lorena Mae, who is on her second year in Accountancy at De La Salle University-Manila.

To date, the mark of the “Mauring chicken barbecue” in Tacurong City is still evident, thanks to Mon’s two brothers who opened their respective outlets which are happily competing with the rest that mushroomed. Meanwhile, he prepares for the challenges waiting him ahead… as National President of PICPA from July of this year, until June 2017. …a remarkable feat for a guy who started his career in a family business while in Grade Four.

Juliet Kalipayan and Her “Trees” Cutout from

Empty Plastic Softdrink Bottles

By Apolinario Villalobos

I found Juliet one morning engrossed in cutting tree forms out of empty green plastic softdrink bottles beside her candy and cigar sidewalk stall. An arm away from her and covered from public view by an umbrella, were her two children. She admitted that her family had been living on the sidewalk for more than 10 ten years as they could not afford to rent a room around the bustling section of Sta. Cruz district where they eke out a living. Her husband Eddie, drives a motorized pedicab or tricycle while she sells cigarettes, candies, and cutout arts from plastic bottles. But this situation did not prevent them from letting their children attend a nearby elementary school, with the elder who is 7 years old is in Grade 2 and the younger, 6 years old is in Grade 1.

She sells her art pieces at 25 pesos apiece and confided that there are days when her works are sold out before dark but there are days, too, when she fails to sell a single one. Friends and sympathizing pedestrians give her empty green and blue plastic bottles, but when she runs out of them, she would check the garbage bins herself, for these materials. She learned the art by observing a friend make cutouts many years ago, and after several attempts, finally succeed in coming out with “perfect” ones that she deftly fashions using a small scissor and cutter.

She and her husband attempted saving extra pesos but oftentimes these are spent for emergencies, especially, for the school needs of their children. All she wishes for now is to have an additional fund for her cigarettes and candies, and she is hoping that before the onset of the rainy season, this will be realized, so they are doubling their effort in saving.

I found out that during the rainy season, with their scant belongings, they would look for a more secure sidewalk corner and just pray that rains would not result to flood which eventually spells disaster for them. Despite all the hardship of living in the city, they have no plans of going home to either the province of her husband or hers. They have tried once but they gave up due to unbearable difficulties. She told me that in the city, for as long as one is patient and hardworking enough, life can be endurable. She added that, while working hard, she and her husband are keeping their faith in God whom she believes will not forsake them.

Ang Isang Araw sa Buhay ni Duday

Ni Apolinario Villalobos

Nabanggit ko na noon sa naunang blog kung paanong sa gulang na 9 na taon ay ipinuslit si Duday mula sa Negros, sa pamamagitan ng “pag-empake” sa kanya sa isang karton upang maisakay sa barko at hindi masita ang recruiter. Nabanggit ko rin noon kung paano siyang ikinulong sa kulungan ng asong pit bull ng malupit niyang amo dahil sa kawalan niya ng kaalaman sa mga makabagong gamit, ay nasira niya ang rice cooker. At, sa loob ng dalawang linggo ay nadanasan niyang kumain ng dog food dahil isang beses lang sa isang araw kung siya ay bigyan ng pagkain. Upang makumpleto ang maiikling yugto ng kanyang buhay ay binanggit ko rin kung paano siyang pinagpasa-pasahan ng iba’t ibang amo na parang isag gamit, at ang pinakasukdulan ng kanyang pagdurusa ay nang lokohin siya ng isang kaibigan na nagtangay ng pinaghirarapan niyang pera na mahigit sampung libong piso.

Ngayon, inaamin ni Duday na halos hindi na niya matandaan ang mga mukha ng mga kaanak sa Negros. Ganoon pa man, sa halip na ituon ang isip sa mga nakaraang problema ay pamilya niya ang kanyang pinagkakaabalahan ngayon kaya upang makatulong sa asawa ay tumanggap ng labada mula sa mga taong nagtiwala sa kanya (hindi ko nabanggit sa unang blog), hanggang sa maisipan niyang magbenta ng ulam at mga pagkaing bata (tsitseryang piso ang isang balot) sa tindahan niya nasa labas lang ng kanilang tirahan. Sa ganitong paraan ay hindi na niya naiiwan ang mga anak. Ang tindahan ni Duday ay “nakasandal” sa firewall ng gusaling may mga paupahang kuwarto, na pag-aari ng taong nagmagandang loob sa kanila na nagbigay ng libreng tirahan, at ang kapalit ay ang pagbantay nila sa nasabing gusali.

Apat ang anak ni Duday, may mga gulang na 9 hanggang 5 taon kaya upang makapamili sa palengke ng mga gagamitin sa tindahan, umaalis siya sa madaling araw, 4:00 AM,  upang pag-uwi niya bandang 5:30 AM, ay nakakapaghanda pa siya ng almusal ng kanyang mga anak. Kung minsan ay nakakatulong ang kanyang asawa sa pag-asikaso ng mga bata kung hindi pa ito nakakaalis ng bahay upang pumasok sa trabaho.

Pagkagaling sa palengke ay nililinis na muna niya at inihahanda ang mga iluluto. Paggising ng mga bata ay nakahanda na ang almusal na kape at tinapay lang naman. Habang kumakain ang mga bata ay ilalabas naman niya ang apat na mahahabang yerong luma at kalawangin upang isandal sa bubong bilang harang sa init at sikat ng araw lalo na sa tanghali hanggang hapon. Kung may palalambuting iluluto tulad ng butu-buto ng baka, ito ang una niyang isinasalang sa lutuang kahoy ang panggatong. Isusunod niya ang iba pang madaling iluto, pati na ang isasaing na bigas. Habang may nakasalang, ay ilalabas naman niya ang mga pagkaing bata upang isabit – ilang piraso lang naman.

Pagkalipas ng dalawa hanggang tatlong oras ay tapos na niyang iluto ang mga ulam kaya maaari nang i-display sa kanyang tindahan. Nananatiling bukas ang kanyang maliit na tindahan hanggang alas otso ng gabi upang makapagbenta man lang ng kape sa mga kapitbahay. Sa madaling salita, ang isang araw ni Duday ay nagsisimula sa madaling araw hanggang alas otso ng gabi. At sa “pagsara” niya ng tindahan ay hahakutin uli niya ang mahahabang yero sa loob ng compound upang hindi manakaw….mag-isa niya itong ginagawa kung wala ang kanyang asawa.

Ang tanong ko sa mga misis na reklamador sa kabila ng pagkakaroon ng mapagmahal na mister at masaganang daloy ng pera mula sa ATM tuwing araw ng suweldo niya….kaya ba ninyo ang ginagawa ni Duday? Kung hindi, mag-sorry kayo sa mister ninyong madalas ninyong awayin dahil sa madalas niyang pag-overtime o dahil hindi kayo naibili ng mamahaling alahas na ginto sa araw ng inyong bertdey!

Ang isa pang leksiyon sa kuwento ng buhay ni Duday…. magpasalamat tayo kahit sa katiting na biyaya lalo na ang pagkaroon ng magandang kalusugan upang ma-enjoy natin ang buhay sa mundo. Magpasalamat ang mga hindi niresetahan ng mga gamot para sa iba’t ibang sakit, at para sa “maintenance” ng kalusugan. Hindi ko na isa-suggest na mag-share ng pera ang may sobra-sobra nito dahil alam kong sasama lang ang loob nila at baka mag-comment lang ng, “bahala sila sa buhay nila”, kaya sasama naman ang loob ko. 

At higit sa lahat……huwag humingi ng limpak-limpak na salapi kay Lord sa pamamagitan ng dasal at baka kung mainis Siya ay kidlat ang ipatama sa makukulit na mukhang pera habang nagdadasal sa loob ng mga katedral! Sa dami ng mga mukhang pera ngayong nagdadagsaan sa mga katedral upang humingi ng pera kay Lord, siguradong mawawasak ang mga katedral kapag sabay na tumama ang mga kidlat!

Wilma Palagtiw: Repairs Junked Shoes and Bags

To be Sold for a Living

By Apolinario Villalobos

One early morning, while cruising the old railroad track of Divisoria where junks were sold, I chanced upon a woman who was engrossed in repairing a shoe. Her various wares on display were repaired bags, shoes, and other junk items. She obliged for some photos when I asked her, adding jestingly that I would send them to a movie outfit.

She was Wilma Palagtiw who hails from the island of Negros, so that we comfortably conversed in Cebuano and Ilonggo. She learned the skill of shoe repairing from her husband who has been in the trade for a very long time even before they met. That morning, Felix, her husband was out doing the rounds of garbage dumps for junks.

Without telling me her exact age, she confided that she was almost fifty and has six children with four already doing part-time and contractual jobs in different stalls in Divisoria. The two younger ones are both in Grade 7. Their pooled financial resources are enough to get them going every day with even a few pesos set aside for emergency needs, especially, for school needs of the two younger kids.

I did a quick mathematical estimate of their joint income, such as if a sales attendant of a stall in Divisoria receives 200 pesos a day, multiply it by 4, so that’s 800 pesos a day, and for a straight duty in a month without day off, the four elder children should be earning 24,000.00 pesos. Deduct the lunch for the 4 of them at 50 pesos each, so that’s 200 pesos…hence, 800 (total earning of the 4) less 200, that leaves 600 pesos net earnings of the 4 in a day.  Finally, multiply the 600 pesos by 30 days that leaves 18,000 pesos net total earnings for the 4 kids.

Meanwhile, Wilma shared that she and her husband don’t earn much from selling junks. For every item sold, they earn from 5 to 20 pesos “profit” after deducting the cost of materials that they use for the repair of the junks. They cannot afford to offer their goods at a higher price due to stiff competition among “buraot vendors” like them.

The small room that they rent gives them just enough comfort as they retire for the night, especially, for the kids. The worst days for them are those of the “flood months”, as there could be no income for several days. Despite the hardship, Wilma was still all-smile while conversing with me. I had to leave her as customers were beginning to stop by to gawk at her items that are neatly displayed, while she braved the biting heat of the sun at eight that morning.

If only the rest of us are brave and contented like Wilma, then, there would be no more crying to the Lord, blaming Him why there is no pork dish on the table, or why the money is not enough for a brand new cellphone, or why the remittance from a toiling husband abroad is delayed in coming, etc. etc.etc…..

Asher: Masipag na “Errand Girl”

Ni Apolinario Villalobos

Nang minsang kumain ako sa isang maliit na karinderya sa kanto ng mga kalyeng Soler at San Bernardio sa Sta. Cruz ay natawag ang pansin ko ng isang batang lumapit sa may-ari ng karinderya at nagsabing, “pwede na po akong bumili”. Ang nagsalita ay isang maliit na batang babae, na maayos ang bihis at ang kausap niya ay ang may-ari ng karinderya. Siya si Asher na nakapalagayan na ng loob ng may-ari ng karinderya upang bumili ng mga kailangan niya sa kabilang kalye lamang.

Nakakatuwa si Asher dahil sa gulang na pitong taong gulang ay marunong nang dumiskarte upang makaipon ng pambaon sa eskwela. Sa pasukan, siya ay tutuntong na sa grade 2 at ayon sa lola niyang si Marissa Marcelino na may karinderya rin sa katabing bahagi lamang, masipag daw itong mag-aral at hindi tamad gumising ng maaga upang makapaghanda sa pagpasok.

Ang nanay ni Asher na si Aizza ay anak ni Marissa, at sidewalk vendor din sa Cubao. Halos lumaki na sa lola si Asher na nakatira rin sa lugar na yon kaya kahit sa buong maghapong wala ang nanay niya, ay palagay ang kanyang loob. Maliban kay Asher ay nasa kalinga rin ng lola ang isa pang apo na umaalalay sa kanya sa karinderya dahil nauutusan din subalit may pagkasutil nga lang kaya alaga nitong kulitin ang kanyang pinsan na hindi kumikibo. Mas matanda kay Asher ang kanyang pinsan dahil ito ay siyam na taong gulang na subalit nasa grade one pa rin.

Matatas at diretso sa pakikipag-usap si Asher kahit sa mga nakakatanda sa kanya at hindi nakikitaan ng pagkakimi o pagkamahiyain kaya natutuwa sa kanya ang mga nakakakilala sa kanya. Ganoon pa man hindi nawawala ang pamumupổ nito sa mga nakakatanda. Hindi tulad ng ibang bata, hindi na raw hinihintay ni Asher na utusan siya kung ano ang gagawin paggising niya sa umaga. Kusa siyang naglilinis ng katawan bago magpresenta ng sarili upang mamili.

Nang umagang yon na natiyempuhan ko si Asher, namili muna siya bago kumain ng almusal kasabay ang pinsan niya. Subalit ang kapansin-pansin ay ang pagiging tahimik niya at kawalan ng kilos-paslit. Tuluy-tuloy ang pagkain niya hanggang makatapos, walang kung anu-ano pang ginagawa na karaniwang ginagawa ng ibang bata. Pagkatapos niyang kumain ay umupo lang siya sa isang tabi upang maghintay na naman ng iuutos sa kanya. Sa bawat utos ay may binibigay sa kanyang pera na iniipon naman niya.

Ang palayaw pala ni Asher ay “pango” (flat-nosed), pero itong bansag ay natatakpan ng pagkatao niya na ang pagkabusilak ay nakakasilaw!

Virgie Sapitola-Sapera Pushes a Cartful

Of Young Coconuts for More than 5 Kilometers Everyday

By Apolinario Villalobos

At a little past 50 years of age, Virgie Sapitola-Sapera pushes a cartful of young coconut from Blumentritt to Quiapo, a distance of more than 5 kilometers one way. Of course, she hopes that along the way, her load will be lessened if she could dispose of some which she sells at 30 pesos apiece. The terminus of such trek is the P. Paterno St. in Quaipo. Asked about her husband, she told me that he leaves ahead, at dawn to be at the area in Quiapo before the rush hour. Their youngest son leaves their home after his quick breakfast to take over the cart of his father who immediately takes a jeepney back to their home in Blumentritt to take a much needed rest. Virgie’s husband has had a stroke but somehow tries his best to contribute to the family’s collective effort to earn.

I met Virgie along Oroquieta St. when she stopped for a mug of coffee at the sidewalk carinderia where I was enjoying my own. That coffee was her breakfast. Her real meal would be at noon in Quaipo. Despite the long trek with a heavy cart full of young coconut yet to push, she was still smiling while conversing with me. She confided that she is from Pangasinan, a province in the north but met her husband in Manila. Their companionship blessed them with five children. While the elder three have families of their own, the two younger ones are left with them, with the youngest in the junior high school or Grade 10. She told me that whatever happens, her youngest son shall finish high school.

I found out that they sell young coconuts for their juice when in season, but for other months, they sell other stuff such as vegetables and other fruits. They cannot afford to miss any single day of the week in making the trek to their post at Quiapo, except when there is a really bad weather and flood. During those unproductive days, they take all measures to scrimp so that their savings can be stretched to the maximum. Her only problem is the medication of her husband who is on maintenance drugs.

Before she left me, I reminded her to be very extra careful in crossing the busy Recto Ave. where early that morning, a motorcycle got bumped by a rushing jeepney. In response, she smilingly pointed her forefinger towards the sky, implying perhaps, that Somebody up there is watching over her…

By Apolinario Villalobos

When does one say, “I am successful”.

Is it when he has become the head of a country?

…graduated from a prestigious university

    with the highest educational degree?

…married and  have children

    to constitute a big family? or

…become the president of a company

    and enjoy the luxury of money?

Success is more than money…

more than an educational degree…

more than a prestigious job…

and  more than a big family.

Success is that which the heart desires,

contentment in life regardless of how far one has gone,

having used to the fullest what God has given,

for it is how we are measured when our life is done.

Success is having shared one’s blessings with the less fortunate

without expecting something in return;

It is that ecstatic feeling when you made someone happy

even with just a word of advice or

just being beside him as a needed company.

Success is that immeasurable feeling of happiness

when at a ripe age you have no guilt to amend for,

remorse to cry for, and  indebtedness that should be settled

before  your sight is dimmed and you sighed your last.

The “Other Side” of Divisoria (Manila, Philippines)

By Apolinario Villalobos

While Divisoria has always been known as the shoppers’ Mecca, especially, during Christmas, there is” another side” of it which I do not want to present as an image of poverty but that of perseverance, patience, and honest endeavor. This is the “other Divisoria” which many people just refuse to see as it might cause them to puke! The accompanying photos show how these honest Filipinos contentedly strive to live in sheer honesty.

The skeptics always say, “it is their fault for going to Manila and suffer deprivation”. These hypocrite skeptics have  TV, radio, and occasionally read newspapers, so they should know that the provinces from where these people who are eking out an honest living on the “other side” of Divisoria, are infested with NPAs, Abu Sayyaf, opportunistic landlords, and loan sharks. For the arrogant, the world is just for those who can afford to live decently. On the other hand, as these skeptics have not endured days of hunger, they may not understand how it is to make a difficult decision to live a hand-to-mouth life in Manila by scavenging in garbage dumps, rather than die of hunger and be in constant fear for dear life in the province.

It is true that the slums have been in existence for many decades now, but there would be no slums had the government ever since the time the nation has become independent, did not get infested with corrupt lawmakers and officials. The slums have been around since the time that deprivation and exploitation have been propagated by learned Filipinos who found their way in the halls of Congress and Senate, as well as, agencies, even at the helm of the government. Unfortunately, the seed of exploitation has grown into an uncontrollable proportion today, making corruption as wrongly and unfairly viewed to be always a part of the Filipino culture.

The striving people from the slums near Divisoria, and other districts of Manila, in this regard, may be viewed by the arrogant as akin to dogs and cats, because of their many children, oftentimes making them utter unsavory remark, such as, “they know they are poor, yet, they keep on having children”.

How I wish these skeptics can also openly, make biting remarks –

Ryan Natividad: 14 years old Pa Lang,

Factory Worker Na, Ngayon ay may sariling Negosyo

Ni Apolinario Villalobos

Noon pa man ay interesado na akong magsulat tungkol sa mga naglalako ng mga gamit na naglilibot saan mang lugar dahil nagustuhan ko ang kanilang pagtitiyaga na magandang halimbawa sa iba na ang gusto ay kumita agad ng milyon-milyon sa negosyo.

Nang makita ko ang isang grupo na kumakain noon sa karinderya malapit sa amin, nagulat ako nang tawagin ng isa sa kanila na “boss” ang kasama nila na sa tingin ko ay parang college student lang. Nakita ko rin ang mga nilalako nilang power tools tulad ng barena. Sa kahihintay ko ng tamang panahon upang makausap ng masinsinan ang tinawag na “boss” ay saka naman sila umalis sa dating tinitirhan. Mabuti na lang at makalipas ang ilang buwan ay natiyempuhan ko ang taong gusto kong kausapin sa isang karinderya na nadaanan ko.

Siya si Ryan Natividad, 26 taong gulang at may isang anak na 8 taong gulang, kasal kay Sienna Javier, at sila ay taga-Bulacan. Sa katitinda ng mga power tolls ay napadako ang grupo niya sa Cavite.

Galing siya sa isang broken family dahil grade six pa lang daw siya ay naghiwalay na ang kanyang mga magulang at siya ay napapunta sa kalinga ng kanyang nanay. Dahil sa kahirapan ng buhay, 14 taong gulang pa lang daw siya ay napasabak na siya ng trabaho sa iba’t ibang pagawaan o factory. Hindi rin siya nakatapos ng high school, kaya nang nagkaroon ng pagkakataon kalaunan ay pinasukan na rin niya ang negosyong kalye o ambulant vending sa gulang na 19 taon. Noon niya natutunan ang pagbenta ng mga power tools at kahit papaano ay nakakapag-ipon pa siya.

Sa gulang na 23 taon, naisipan niyang mamuhunan upang lumaki ang kayang kita kaya humiram siya ng 30 libong piso sa kanyang nanay upang maipandagdag sa naipon na niya. Nang lumago ng kaunti ang kanyang negosyo ay kumuha na siya ng ilang tauhan. Sa loob ng tatlong taon ay nadagdagan pa ang kanyang mga kalakal kaya ngayon, ay may apat na siyang tauhan. Nakatira sila sa isang studio type na apartment sa Bacoor City at sinusuyod nila ang mga kalapit na lunsod at bayan sa paglako ng power tools.

Sa gulang na 26 taon, nakakabilib si Ryan dahil may sarili na siyang negosyo na nagsimula sa mahigit lang sa halagang 30 libong piso. Paano na lang kaya kung ang puhunan niya ay mahigit 100 libong piso na sa tingin ng ibag tao ay “barya lang”? Sa uri ng kanyang pagsisikap, baka hindi lang apat na tao ang kanyang natulungan!

May mga seafarers at OFWs na tuwing magbabakasyon ay hindi bumababa sa 50 libong piso ang cash na nahahawakan at yong iba pa nga ay mahigit 100 libong piso. Subalit sa ilang araw pa lang nilang pagbabakasyon ay ubos na dahil sa walang pakundangang paggastos. At, kung wala nang madukot ay ang mga ipinundar na gamit naman ang binibenta, hanggang bandang huli ay uutang na. Madalas pa itong nagreresulta sa away-asawa lalo pa kung maluho ang misis. Karamihan sa mga ito ay hindi nakakaisip na mumuhunan sa isang negosyo upang maaasahan kung sakaling may mangyaring hindi maganda tulad ng pagkatanggal sa trabaho, o di kaya ay upang may “mapaglibangan” man lang para sa karagdagang kita ng mister, ang misis na naiiwan sa Pilipinas.

Kaylan kaya mag-uugaling Ryan ang mga uri ng taong nabanggit ko?