Showing posts with label patience. Show all posts

Happy Women’s Month!

Dalawang Masikap na Single Moms, Masaya at Kuntento sa Buhay

…sina Hilda Ibayne at Tess Quintance

Ni Apolinario Villalobos

Maraming single moms ang naninirahan sa Maynila kung saan ay maraming oportunidad kaya nakakaraos sila kahit papaano basta masipag lang, tulad nina Hilda Ibayne at Tess Quintance.

Si HILDA ay nakapuwesto sa isang sulok ng Avenida (Sta. Cruz) at ang pinagkikitaan ay paglilinis ng mga kuko sa kamay at paa, bilang manikurista. Suki niya ang mga “Avenida cruisers”, mga nagtitinda ng aliw (prostitute) na nasa mga puwesto na nila sa kahabaan ng Avenida 7AM pala.  Php50 ang singil niya sa pedicure o manicure at kung “set” o manicure at pedicure ang gagawin ay pwedeng tawaran. Kung walang nagpapalinis ng mga kuko, nagre-repair naman siya ng mga sandal at sapatos, at nagtitinda ng kendi at sigarilyo.

Nang kausapin ko siya isang umaga ay nagre-repair siya ng isang pares na sandal. Taong 2000 pa daw siya “sapatera” halos katitin-edyer pa lang niya at tatay niya ang nagtiyagang magturo sa kanya. Nang makipag-live siya sa isang sapatero din, pinaubaya sa kanila ng kanyang tatay ang puwesto. Subalit pagkatapos siyang maanakan ng tatlo ay iniwan na daw siya ng kinasama niya at umuwi na ito sa Cebu. Sa halip na mapanghinaan ng loob, nag-aral siyang maglinis nang kuko at bumili ng mga gamit. Kalaunan ay nagkaroon na siya ng mga suki. Upang madagdagan ang kinikita sa paglilinis ng mga kuko, nagre-repair pa rin siya ng mga sapatos at sandal, at nagtinda na rin ng sigarilyo at kendi.

Ang mga anak niyang nasa hustong gulang na upang mag-aral ay pumapasok. Ang panganay niya ay 11 na taong gulang, sinundan ng 9 na taong gulang, at ang bunso ay 6 na taong gulang naman. Sa awa daw ng Diyos ay nakakaraos silang mag-iina, yon nga lang, dahil sa K-12 program ng DECS ay nadagdagan ang kanyang pasanin. Ayon kay Hilda, pinipilit niyang umuwi sa barung-barong nila sa Baseco Compound (Tondo) bago kumagat ang dilim upang makapaghanda ng hapunan nila. Kuntento siya sa buhay at walang sinisisi sa kanyang kalagayan. Ang mahalaga sa kanya ngayon ay makatapos ang kanyang mga anak maski senior high school man lang.

Si TESS naman ay nakapuwesto sa Quiapo, labasan ng shrine o luklukan ng Black Nazarene. Nakausap ko siya nang bumili ako ng underwear na napag-alaman kong sarili pala nilang gawa, subalit nilagyan lang ng etekita ng isang kilalang brand. Dahil kaunti lang nakalatag ay nagtanong ako kung sapat ang kanyang kinikita niya na sinagot naman niya ng okey lang daw. Mga tira daw ang inilatag niya mula sa mga dinileber niya sa mga kostumer na may mga puwesto. Tulad ni Hilda, iniwan din si Tess ng kanyang kinakasamang pulis pagkatapos nilang magkaroon ng 7 anak. Taong 2013 nang iwanan silang mag-iina ng kanyang asawa upang makisama sa ibang babae.

Sa simula ay hindi niya alam ang gagawin nang iwanan sila ng pulis. Mabuti na lang daw ay may nagyaya sa kanyang pumasok sa isang patahian na malapit lang sa kanila. Todong pagtitipid ang ginawa nilang mag-iina kaya pati pag-aaral ng mga anak ay naapektuhan dahil mas binigyan niya ng halaga ang mga gastos para sa pagkain at upa sa tinitirhang kuwarto. Nang maging bihasa o esksperto na sa pagtabas at pagtahi ay naglakas-loob siyang umutang upang may maipambili ng makina. Tumulong sa kanya ang apat niyang nakakatandang mga anak sa pagtahi ng mga simpleng damit pambata at kalaunan pati mga underwear ay sinubukan na rin nilang gawin. Ang mga nakakabatang anak naman ay nagpatuloy sa pag-aral.  

Ang panganay niyang anak na tumutulong din sa pagtabas ay nagtitinda na rin ng mga alahas na pilak na sinasabay ang pagbenta tuwing mag-deliver siya ng mga ino-order na mga underwear. Nakakapag-deliver daw sila sa Baclaran, Pasig, Bulacan at Caloocan. Pabulong niyang sinabi na ngayong maysakit daw ang dati niyang asawa ay lumalapit ito sa kanya upang humingi ng pambili ng gamot, at binibigyan daw naman niya. Nang tanungin ko kung saan siya humugot ng lakas upang makaraos silang mag-iina, itinuro niya ang simbahan ng Quiapo. Nakatira silang mag-iina sa Taguig (Rizal).

Sina Hilda at Tess ay mga halimbawa ng tunay na pagsisikap ng tao…nagtitiyaga at hindi umasa kahit kanino, at ang bukod-tanging hiningi sa Diyos ay madagdagan pa ang lakas ng kalooban at katawan…hindi pera. Wala rin silang kinimkim na galit sa dati nilang asawa. Kabaligtaran sila ng ibang babae na kahit nakahiga na sa salapi ay hindi pa rin kuntento sa buhay, kaya upang lumago pa ang kanilang yaman ay nagnanakaw sa kaban ng bayan o nanloloko ng kapwa. May isa ngang babae na bukod sa nang-agaw ng asawa ay nagkanlong (protect) pa ng mga drug lord kaya sagana siya sa sustento hanggang sa maikulong. Yong iba pa ay hindi alam ang gagawin sa sobra-sobrang pera kaya kung anu-ano ang mga pinaggagawa sa katawan upang mabago ang ginawa ng Diyos, kinarma naman kaya ang iba ay tumabingi ang ilong, nagkaroon ng nana (pus) ang suso at puwet dahil sa inilagay na silicone, o nagkaroon pa ng kanser!

ANTONETTE…NAKADANAS MANGALAKAL AT

TUMIRA SA BANGKETA, NGAYON AY ESKOLAR SA KOLEHIYO

Ni Apolinario Villalobos

Si Antonette ay nag-iisang anak ni Minda na nagtitinda ng kape, tinapay at tsitserya sa bangketa malapit sa Sta. Monica St. ng Ermita na nai-blog ko two days ago. Nahiya akong tanungin noong unang nag-usap kami kung single mom si Minda pero mabuti na lang at siya mismo ang nagsabi na maliit pa si Antonette ay namatay na ang tatay nito nang magkita kami uli. Bumalik ako sa puwesto ni Minda upang maghatid ng kumot at ilang gamit. Mabuti rin at napaunlakan ang pakiusap kong makita si Antonette kaya walang kaabug-abog na sindundo siya ni Minda mula sa inuupahan nilang maliit na kuwarto.

Sa mabilis na pag-uusap namin ni Antonette, nalaman kong eskolar pala siya, kaya sa isang semester ay mahigit lang ng kaunti sa sampung libong piso lang binabayaran sa Universidad de Manila subalit malaki ang nagagastos pa rin sa mga project at iba pang requirements para sa kurso niyang Business Administration. Ang allowance niya sa isang araw ay 150pesos. Second year na siya at napansin ko ang hawak niyang lumang cellphone na inamin niyang ginagamit niya sa kanyang pag-research. Tulad ng ginagawa ng ibang mga kinakapus na estudyante, naghahanap siya ng libreng wifi site upang makapag-browse. Hindi nila kaya ang bayad sa internet café na ang singil ay hindi bababa sa 30pesos kada oras. Hindi ko na tinanong kung saan galing ang cellphone dahil baka isipin niyang masyado akong maurirat.

Nang makiusap ako kung pwede akong sumama sa kanya sa inuupahan nilang kuwarto ay malugod niya akong pinagbigyan. Mula sa puwesto ng nanay niya ay nilakad namin ang di-kalayuang kanto ng Sta. Monica at pumasok kami sa isang maliit na sidestreet. Naalala ko ang mga eskinita sa Baseco compound na pinapasok ko habang binabaybay namin ang eskinitang maputik at sa isang gilid ay mga barung-barong. Akala ko, nang pumasok kami sa isang maliit na pinto, nandoon na ang kuwarto. Ang ground floor ay marami ring maliliit na kuwarto. Pumasok pa kami sa isang maliit na pinto bago itinuro ni Antonette ang butas sa itaas na animo ay manhole lang sa laki. Ito ang “lulusutan” papunta sa “second floor”.

Sa tabi ng matarik o halos patayong hagdan papunta sa “second floor” ay may isa pang kuwarto na ang pinakatakip ay kurtina. Hahawiin ko sana out of curiosity kung hindi ko narinig ang, “may tao pa kuya”….CR pala! Unang “lumusot” si Antonette sa butas papunta sa “kuwarto” niya at sumunod ako. Dahil sa kalakihan ko ay halos hindi ako kasya at kinabahan pa ako dahil sa dulas ng matarik na hagdanang gawa lang sa maliliit na pinagtagpi-tagping kahoy.

Ang kuwarto ay talagang maliit. Kung ako siguro ang hihiga sa loob ay nakalabas ang mga paa ko sa pinto. Para lang itong malaking cabinet. Walang bintana at ang pinanggagalingan ng hangin ay isang maliit na electric fan.  Ang upa sa kuwarto ay 1,500 pesos isang buwan, libre nga lang ang tubig at ilaw kaya pinagtitiyagaan ng mag-ina. Ang nakakabahala lang ay kung magkaroon ng sunog. Siguradong lahat ng nakatira sa lugar na yon ay masasawi.

Nang bumalik ako kay Minda, tinanong ko siya kung bakit wala halos siyang paninda ganoong maaga pa. Wala raw siyang pambili at ayaw pa muna siyang pautangin ng Bombay at nagpaparinig pa daw ito na mahirap maningil kaya dapat ay magbayad pa daw muna siya ng balance. Nag-alala nga daw siya dahil sa sinabi ng anak na aabot na sa mahigit 600pesos ang mga kailangan para sa kanyang mga kailangan sa eskwelahan. Mabuti na lang at hindi ko pa nagastos ang 500pesos na pambili sana ng mga payong kaya inabot ko na muna sa kanya upang magamit nila. Pati ang payong na gamit ko ay iniwan ko kay Antonette dahil wala pala itong payong. Dahil kulang na ang pamasahe ko pauwi sa Cavite, pinagkasya ko ang mga barya hanggang sa Buendia (Pasay) at dahil umuulan ay patakbu-takbo ako upang makarating sa bahay ng isang kaibigan na inutangan ko ng pera para magamit sa pagbili ng mga payong sa Baclaran bago umuwi sa Cavite. Mabuti na lang at inabot ko ang kaibigan kong paalis na sana kung hindi bumagsak ang ulan. Ang mga payong ay para sa mga pinangakuan kong mga estudyante noon pa, at ang iba ay pambenta ng mag-asawang may sanggol na nakilala ko sa Luneta.

Babalikan ko sina Minda upang dalhin kay Antonette ang mga gamit na naitabi ko na magagamit niya tulad ng laptop bag dahil ang ginagamit niya ay maliit na backpack lang….

SINA ALEX AT FELIZA VIRAY…NAGSIMULA SA BANANA CUE

NGAYON MAY PACKED MEALS NA

Ni Apolinario Villalobos

Sa tagal ng panahon na pagtayming kong makausap ang suki kong kinakainan ng sinangag at tuyo sa Baclaran, natiyempuhan ko rin siya isang umaga dahil maaga akong dumaan sa kanyang puwesto. Kariton lang ang gamit ni Alex sa pagtinda ng mga “packed meals” – kumbinasyon ng sinangag at mga ulam na piniritong itlog, tuyo, tortang talong, piniritong isda, at hot dog. Dahil inaalalayan na siya ng dalawang lalaking anak, mayroon na rin siyang binebentang kape at tsitserya.

Mahigit isang dekada nang street food vendor si Alex na nang magsimula ay katulong ang asawang si Feliza (Alcober) dahil maliliit pa noon ang kanilang mga anak. Nagsimula sila sa iilang pirasong banana cue, hanggang maisipan nilang magtinda ng mga pang-almusal na pagkain kaya sinimulan nilang magluto rin ng “sinangag-on-the-spot” sa isang maliit na kawali, piniritong tuyo, hotdog at itlog  na pinagkasyang ilatag sa maliit na karitong may butas para sa kalan na de-gaas (kerosene). Sa ganoong kalagayan ko sila unang nakita kaya bumilib ako sa pagtutulungan nilang mag-asawa at tiyaga.  Noon pa man ay pinag-aagawan na ng mga empleyado ng mga tindahan sa bahaging yon ng Baclaran ang mga niluto nilang pang-almusal na ang iba ay pinababalot upang maging tanghalian dahil bago mag-alas diyes ay ubos na ang paninda nila. Upang hindi masayang ang panahon, sa hapon ay banana cue naman ang binibenta nila.

Nang makita ko uli si Alex makalipas ang ilang taon ay malaki na ang kariton at nadagdagan na rin ang mga ulam dahil sa pagdami na rin ng mga suki. Pinapakita kasi niya ang pagluto ng mga pagkain “on the spot” mismo para walang duda na talagang malinis ang mga ito. Hindi ko siya matiyempuhang makausap dahil sa dami ng mga kostumer niya kaya natuwa ako nang isang umaga ay makakuha ako ng tiyempo kung kaylan ay ang dalawa niyang mga lalaking anak ang umaalalay sa kanya. Tulad ng mag-asawa ay palangiti rin ang kanilang mga anak kaya nakakahatak sila ng mga kostumer.

Napagtapos na nina Alex at Feliza si JC sa kolehiyo at ang isa ay magtatapos na rin. Ang iba pa ay nasa high school….at ang lahat ng gastusin ay galing sa maliit nilang negosyo. Isang halimbawa ang mag-asawa sa pagpapatunay na kung ang isang taong masigasig, matiyaga at marunong humawak ng pera ay talagang may mararating.

Ms. Bernardita S. Paclibar and Ms. Nenita P. Bernardo

…my beloved cousins, my strict teachers

By Apolinario Villalobos

Looking back to the days when I was young, I fondly recall my cousins who have been part of my growing up. One was “Ms. Paclibar”, a cousin who was also my teacher in Grade Three, and who was known for her strictness. She was fair, as inside the classroom, I was treated as just one of her pupils. I also experienced spanking and ear-pinching. But every time I visited my “lola” Sayong, their mother, she would offer me fruits from their yard, especially, ripe guavas. If none has been picked on that day, she would tell her younger sister, Heidi (but I fondly called “Lily) to pick some for me.

She chose to stay single till the day she died, as were most of the teachers of the past years. It was a most appropriate decision because when their parents were ageing, she contributed a lot in caring for them. When I was in college, I recalled her hair to have changed color from brownish black into cloudy white, but fitted her mestiza features. That was also the time that she began calling me by my nickname, while I called her “nang Deting”,  as when I was in elementary she would call me in school by my family name. I failed to attend her wake and funeral as I was out of the country when the news of her demise reached me.

In college, a cousin was also one of my teachers, “Ms. Bernardo”. She handled our science subjects. A University of the Philippines graduate (BS Pharmacy), she was supposed to be a pharmacist by profession. But after a short stint in such field, she chose to stay put in our town and teach in the only Catholic school, the Notre Dame. Practically, she was among the pioneers of the school together with the Canzanas, Jamorabons, Romeros, Josefina Lechonsito, and, Mr. Nicolo who later became principal of the Tacurong Pilot School.

As a science teacher she was in-charge of the school “laboratory” with its donated few microscopes, few boxes of thin crystal slides, preserved insect specimen in jars of formalin, and science reference books. It was in that sparsely –furnished room where I saw my first amoeba and other flagellates, cross section of leaves and stems, and microbes in a drop of water from a canal. What took root in my memory was her admonishment of the whole class for the failure of one or two classmates , with a clear reminder that no one can help us but ourselves in order to have passing grades. Being a perfectionist, she expected all of us to pass, and eventually, graduate. We shared the same idea that the school and books can help but intellect is innate in all of us, hence, we become what we are by our own doing...which made me proud of her and our parochial school with its sparsely furnished library.

She exuded sophistication in her tailored dresses, mostly cotton, as she gracefully walked her way from their house to the school and her being slender helped a lot in radiating such image. Her seemingly eternally coiffed hair also added to her classiness.

Their father was our clan’s “Tata” who contributed a lot in making our town what it is today, a flourishing city, as he was a long-termer Vice-Mayor. When he finally succumbed to complications which forced him to stay home, my cousin and teacher whom we fondly call “nene Nita” stayed by his side, until a full-time caregiver was hired.

Today, at an advanced age of almost eighty, “nene Nita” lives at their ancestral house with her youngest sister, Judith, while the younger brother, Nonito, lives not far from them.

Both the Paclibars and Bernardos are among the pioneer families of Tacurong City. But, to my two strict teachers…and beloved cousins, my recognition is more than their being members of the prominent pioneer families of our place. They are among those to whom I owe much of what I am today.

The Legacy of Rick Paloma

...or Tatang for the PAL Family

By Apolinario Villalobos

To say goodbye to a beloved

Is hard enough, how much more

If that beloved has impressed

In our heart everything

That he can impart

Just so, in this world, we can later

Be at our best

As we do our part.

He tried his best right from the start

Earning his keeps by honest toil

Firm determination and bold foresight

To be where he would be someday

And he did not fail

As all of us can now say.

He will always be a part of our memory –

An inspiration that shall guide us

For what he has left for us to keep

Is a legacy that shall guide us along

While we tread the road towards our destiny.

Let us thank him, this man Ric or Ricky to some

But Tatang to most of us who have known him

As a big brother and a doting father;

He whom we see as the perfectionist

He who wants nothing but the best

Making us realize later

That what he really wanted was for us to learn

Though the hard way,

… and that, friends, is his legacy.

Benjamin Surbano: “Aguador” o Taga-Igib sa Gulang na 61 Taon

Ni Apolinario Villalobos

Isang Linggo, mula Baseco (Tondo) ay naglakad uli ako papuntang Sta. Cruz. Binaybay ko ang kahabaan ng C.M. Recto Ave. at tulad ng nakaugalian ko, bago makarating ng Avenida ay kumanan na ako sa F. Torres upang magkape sa paborito kong kapihan sa isang bangketa. Noon ko natiyempuhan si Benjamin (Ben) Surbano na nagbababa ng konti-container na tubig para sa may-ari ng kapihan. Puting-puti na ang buhok ni Ben at inakala kong nasa gulang na siya na 70-pataas, lalo pa at ang kanyang mukha ay marami na ring gatla (wrinkles). Tinulungan ko siya sa ikalawang container dahil muntik na siyang matumba at nang makabawi ng lakas ay hinayaan ko nang ibaba niya ang ikatlo. Sa bawa’t container ay kumikita siya ng sampung piso para sa paghakot. At, nang araw na yon dahil Linggo ay iilan lang ang nagpaigib.

Buong linggo ang pag-igib ni Ben ng tubig para sa mga kostumer niya. Pagdating ng hapon ng Linggo ay umuuwi silang mag-asawa sa Baseco (Tondo). May tatlo silang anak na ang mga gulang ay mula 19 hanggang 12 taon, lahat ay nag-aaral, at nagdidiskarte na rin para kumita. Ang asawa naman ni Ben na si Mariel ay nagpa-parking ng mga sasakyan sa isang maikling bahagi ng Soler St., kanto ng F. Torres, na katapat ng mga tindahan ng mga pandekorasyon at pambahay na ilaw. Sa umaga ay nililinis ni Mariel ang bahaging yon ng kalye upang ipakita ang kanyang pagmamalasakit sa mga may puwesto. Kung walang nagpapa-park ng sasakyan ay nagtitiyagang magbenta si Mariel ng ilang pirasong gadgets tulad ng maliliit na ilaw na nabibili niya sa mga puwesto na rin pero may discount upang mapatungan pa niya ng tutubuin.

Ang isang bahagi ng sidewalk na pababang hagdan ng isang puwesto ay nagsisilbing tulugan ng mag-asawa sa gabi. Karton ang sinasahig nila sa semento at wala silang kulambo kundi iisang kumot.

Mayroong “sidecar” (maliit na traysikad) ang mag-asawa subalit ito ay ninakaw, apat na araw nang nakaraan. Nagising na lang daw sila na wala na ang “sidecar”. Ito sana ang dapat na ginagamit ni Ben sa pag-igib ng tubig upang hindi siya nahihirapan. Subalit dahil ninakaw, nagtitiyaga na lang siya sa hinihiram na kariton. Masuwerte kung hindi ginagamit ng may-ari ang kariton, dahil kung magkaganoon, ay hihintayin pa ni Ben na mabakante ito bago niya magamit at hindi niya alam kung anong oras sa buong maghapon kaya hindi tuloy siya nakakapag-igib ng maramihan. Nagulat ako nang sabihin ni Mariel na apat na beses na daw silang ninakawan ng “sidecar”, kaya ang mangyayari ay pag-iipunan na naman daw nila ng kung ilang taon bago makabili uli ng bago o second hand man lang.

Taga-Boac, Marinduque si Ben at 12 taong gulang pa lang daw siya nang makarating sa Maynila dahil sa kahirapan ng buhay sa probinsiya. Tulad ng iba pang galing sa probinsiya na nakipagsapalaran sa Maynila, nakitira din muna siya sa mga kamag-anak at dumiskarte upang kumita. Ang Baseco ay malapit sa Divisoria at basta pairalin lang ang tiyaga at kasipagan ay hindi magugutom ang isang tao, at ito ang nangyari kay Ben hanggang sa magka-pamilya. Upang maiba naman ang diskarte ay sinubukan nilang makipagsapalaran sa Sta. Cruz, kaya nauwi sa pagpa-parking ng sasakyan si Mariel at pag-iigib ng tubig si Ben. Tulad ni Ben, maliit lang din ang kinikita ni Mariel dahil umaasa lang siya sa kusang iaabot ng mga nagpapa-park, mula lima hanggang sampung piso, at pinakamalaki na ang dalawampung piso.

Sa kabila ng kahirapang pinagdadaanan ng mag-asawa upang kumita sa malinis na paraan ay hindi sila nakikitaan ng pagkabagot. Tulad ng ibang naging kaibigan ko na nasa parehong kalagayan, pinapahiwatig nila na ang mabuhay at magkaroon ng mga anak ay maituturing nang malaking utang na loob sa Maykapal na dapat ipagpasalamat.

Lito and Inday: Couple Who

Toils Every Precious Minute of the Day

by Apolinario Villalobos

Lito and Inday Balanay who have two beautiful daughters, are a typical couple who literally makes use of every precious minute of the day to earn an honest living. They start their struggle as early as 5AM. A mug of coffee for each, serves as breakfast. Whatever solid food they take becomes their “brunch” for the day. Inday, using a “traysikad”, pedals her way to the bakery in the neighboring subdivision, a kilometer away from their home, while Lito uses a bike…both, to pick up their respective stock of pan de sal (bread of salt), a popular breakfast staple of Filipinos. Starting their rounds at 6AM, they are finally through peddling at about 7AM.  After turning over their earnings to the owner of the bakery, out of which they get their meager “commission” for the day, they go on their separate way back home.

As soon as she has arrived home, Inday prepares her wares for her sidewalk ambulant store, still using her “traysikad”. She positions herself for this other endeavor in front of a big and popular grocery, one kilometer from their home. Her clients consist of drivers who buy sticks of cigarettes, biscuits, and candies. Lito, on the other hand, prepares his tools for his sideline – scheduled minor repair jobs of homes around the subdivision. Meanwhile, their two daughters are left in the care of a trusted niece. Sometimes, the two girls provide their mother company, as she sells her wares on the sidewalk.

The couple confided that they have to double their effort in earning for the future of their daughters, as the eldest, Kristine, is already nine years old and the youngest, going seven years old. They are lucky to have found a vacant lot which they are renting at Php1,500.00 per month, and on which they built a shack using junk materials, some of which were given by friends. Only half of their home’s floor has been cemented thinly, and the rest of the painstakingly leveled ground is covered with a junk sheet of linoleum. Despite the inadequacies for a comfortable life, the family is a picture of contentment.

Lito and Inday, both in their early 40’s, are “Bisaya”, with the former being a “Waray” and the latter, a Surigaonon. The Bisayans are known for their resourcefulness and diligence. When asked what she wishes for to make their life more comfortable, Inday, who refers to their home as “bahay ng kalapati” (pigeon hole or cubicle), replied, “a cooking gas tank”, while letting out a hearty and crisp laugh. Although, they already have a single-burner stove with a gas tank, she wants a standby one, in view of the fluctuating price of this basic commodity. Besides, Inday also plans to cook rice cakes, hoping that she could earn more. As for Lito, he would like to have more tools to help him in his trade. Meanwhile, the two girls just want umbrella.

While the family of Lito and Inday are happy in their rickety home assembled from junks and with their wishes that they treat as just such – wishes, other families who live in air-conditioned homes can’t seem to find contentment and happiness if they have not capped their summer with their regular jaunts - weeks in Disneyland (America), shopping in Hongkong, or sunbathing in Boracay, or they don’t have the latest gadgets that their kids could boast to their playmates.

Virgie Sapitola-Sapera Pushes a Cartful

Of Young Coconuts for More than 5 Kilometers Everyday

By Apolinario Villalobos

At a little past 50 years of age, Virgie Sapitola-Sapera pushes a cartful of young coconut from Blumentritt to Quiapo, a distance of more than 5 kilometers one way. Of course, she hopes that along the way, her load will be lessened if she could dispose of some which she sells at 30 pesos apiece. The terminus of such trek is the P. Paterno St. in Quaipo. Asked about her husband, she told me that he leaves ahead, at dawn to be at the area in Quiapo before the rush hour. Their youngest son leaves their home after his quick breakfast to take over the cart of his father who immediately takes a jeepney back to their home in Blumentritt to take a much needed rest. Virgie’s husband has had a stroke but somehow tries his best to contribute to the family’s collective effort to earn.

I met Virgie along Oroquieta St. when she stopped for a mug of coffee at the sidewalk carinderia where I was enjoying my own. That coffee was her breakfast. Her real meal would be at noon in Quaipo. Despite the long trek with a heavy cart full of young coconut yet to push, she was still smiling while conversing with me. She confided that she is from Pangasinan, a province in the north but met her husband in Manila. Their companionship blessed them with five children. While the elder three have families of their own, the two younger ones are left with them, with the youngest in the junior high school or Grade 10. She told me that whatever happens, her youngest son shall finish high school.

I found out that they sell young coconuts for their juice when in season, but for other months, they sell other stuff such as vegetables and other fruits. They cannot afford to miss any single day of the week in making the trek to their post at Quiapo, except when there is a really bad weather and flood. During those unproductive days, they take all measures to scrimp so that their savings can be stretched to the maximum. Her only problem is the medication of her husband who is on maintenance drugs.

Before she left me, I reminded her to be very extra careful in crossing the busy Recto Ave. where early that morning, a motorcycle got bumped by a rushing jeepney. In response, she smilingly pointed her forefinger towards the sky, implying perhaps, that Somebody up there is watching over her…

Isang Kending Hinati, at iba pang Kuwento

Ni Apolinario Villalobos

Malaking bagay ang pag-uusap kung minsan ng magkakaibigan upang sumariwa ng mga nakaraan. Nangyari ito nang magkita kami nina Del Merano, mag-asawang Mona at Reuben Pecson na isinama ang tinuturing kong “miracle baby” nila noon, at ngayon ay binata na, si JR. Ibinuntis ni Mona si JR nang panahong mayroon siyang malaking cyst sa sinapupunan, subalit sa awa ng Diyos, nakaraos siya sa pagbuo nito hanggang maipanganak bilang isang malusog na sanggol. Ngayon si JR ay isa nang piloto. Pananalig sa Diyos ang naging kasangkapan ni Mona sa pagkakaroon ng isang matagumpay na ngayong anak na Piloto.

Sa mga kuwentuhan namin, lumabas ang pinakatago-tago sigurong kuwento ni Del tungkol sa kending hinahati pa niya upang magkasya sa maghapon niyang pagsi-sales call noong kami ay nagtatrabaho pa sa Philippine Airlines (PAL). Isa si Del sa mga pinagkakatiwalaang Account Officers ng PAL. At, dahil sa kanyang pagka-single mom, tipid na tipid ang ganyang gastos. Nagulat daw ang kasama naming kasabay niya sa pag-sales call nang ilabas niya ang kalahati ng isang kendi at isinubo bilang miryenda. Ang natirang kalahati ay kanyang itinabi para sa hapon naman.

Ikinuwento rin niya na sa pagpipilit na makapasok sa PAL ay halos nanikluhod sa nagbibigay ng typing test na bigyan siya ng ilang pagkakataon na umabot sa pang-apat hanggang abutin niya ang standard na bilis sa pagmamanikilya. Mangiyak –ngiyak siya nang makalusot sa test. Ang unang trabaho niya ay sa Accounting Office subalit napansin siya ng namumuno ng Internationals Sales Department na si Manny Relova, kaya on the spot ay sinabihan siyang mag-report sa opisina nito upang mag-issue ng mga tiket na pang-international. Dumaan siya sa masusing pag-aaral ng iba’t ibang pamasahe sa eroplano, kasama na ang sa iba pang airlines. Dahil sa kagalingan niya, mabilis ang kanyang promotion hanggang sa ma-assign sa iba’t ibang international station bilang District Sales Manager.

Naalala ko noon ang kuwento niya nang ma-assign sa San Franciso (USA). Ang tinirhan niya ay walang kagamit-gamit kaya sa sahig siya natutulog nang kung ilang araw. Kahit bago sa America ay malakas ang loob sa paglibot kaya sandali lang ay dumami na ang kanyang kontak at mga kaibigan na nakatulong ng malaki sa kanya bilang District Sales Manager.

Nag-resign siya nang bilhin ng San Miguel ang PAL, subalit nang bilhin uli ito ni Lucio Tan ay inimbita siyang bumalik na malugod naman niyang tinanggap dahil iba daw na challenge ang nararamdaman niya bilang kawani ng nasabing airline. Iniwan niya ang isang managerial job at ang malaking suweldo mula dito. Bumalik siya sa kumpanyang nagbigay sa kanya ng magandang pagkakataon upang mabago ang kanyang buhay, lalo pa at siya ay single mom. Ipinakita ni Del na ang pagtanaw ng utang na loob ay nakakagaan ng damdamin. Ngayon si Del ay District Sales Manager na uli ng San Franciso (USA).

The “Other Side” of Divisoria (Manila, Philippines)

By Apolinario Villalobos

While Divisoria has always been known as the shoppers’ Mecca, especially, during Christmas, there is” another side” of it which I do not want to present as an image of poverty but that of perseverance, patience, and honest endeavor. This is the “other Divisoria” which many people just refuse to see as it might cause them to puke! The accompanying photos show how these honest Filipinos contentedly strive to live in sheer honesty.

The skeptics always say, “it is their fault for going to Manila and suffer deprivation”. These hypocrite skeptics have  TV, radio, and occasionally read newspapers, so they should know that the provinces from where these people who are eking out an honest living on the “other side” of Divisoria, are infested with NPAs, Abu Sayyaf, opportunistic landlords, and loan sharks. For the arrogant, the world is just for those who can afford to live decently. On the other hand, as these skeptics have not endured days of hunger, they may not understand how it is to make a difficult decision to live a hand-to-mouth life in Manila by scavenging in garbage dumps, rather than die of hunger and be in constant fear for dear life in the province.

It is true that the slums have been in existence for many decades now, but there would be no slums had the government ever since the time the nation has become independent, did not get infested with corrupt lawmakers and officials. The slums have been around since the time that deprivation and exploitation have been propagated by learned Filipinos who found their way in the halls of Congress and Senate, as well as, agencies, even at the helm of the government. Unfortunately, the seed of exploitation has grown into an uncontrollable proportion today, making corruption as wrongly and unfairly viewed to be always a part of the Filipino culture.

The striving people from the slums near Divisoria, and other districts of Manila, in this regard, may be viewed by the arrogant as akin to dogs and cats, because of their many children, oftentimes making them utter unsavory remark, such as, “they know they are poor, yet, they keep on having children”.

How I wish these skeptics can also openly, make biting remarks –

Ang Barbero sa Liwasang Bonifacio

Ni Apolinario Villalobos

Nakasakay ako sa jeep papuntang Pasay nang matanaw ko ang isang barbero sa isang bahagi ng Liwasang Bonifacio (Lawto Plaza) at hindi alintana ang mga tao sa kanyang paligid habang naggugupit ng buhok. Bumaba ako mula sa jeep upang umusyuso lalo pa at nakita ko ang mga “kalakal” na nakalatag hindi kalayuan sa kanya. Ang mga “kalakal” ay mga junk items na napupulot sa basura o maayos pang gamit na pinagsawaan ng may-ari kaya napapakinabangan pa. Mahalaga ang mga ganitong nakalatag para sa mga taong naghahanap ng mga piyesa ng kung anong gadget na hindi mabibili saan mang tindahan o di kaya mga murang gamit.

“Dodong” ang pangalang sinabi ng barbero sa akin at galing daw siya sa Cebu kaya maganda ang usapan namin sa Bisaya. Kanya rin pala ang mga kalakal na nakalatag sa hindi kalayuan. Natiyempuhan ko sa mga nakalatag ang cellphone belt pack na gawa sa soft cowhide at nabili ko sa halagang beinte pesos lang. Nakabili rin ako ng backpack na pang-estudyante na ibibigay ko sa isang bata sa Leveriza, Pasay,  sa halagang treinta pesos. Swerte pa rin ako sa isang pares na safety shoes na pambigay ko sa isang guwardiya sa isang hardware store sa Recto malapit sa Divisoria dahil nakita kong halos nakanganga na ang suwelas ng kaliwang sapatos niya, at nabili ko sa halagang otsenta pesos lang. Ang guwardiyang ito ang tumulong sa amin noong last week ng Nobyembre nang mag-ikot kami ng mga kasama ko sa lugar na yon upang mamigay ng regalo sa mga bata.

Dahil sa kahirapan ay natigil si Dodong sa pag-aaral kaya hanggang grade four lang ang inabot niya. Tumulong siya sa kanyang tatay sa pangingisda at kung hindi sila pumapalaot ay nakagawian na niyang umistambay sa bahay ng kapitbahay nilang barbero upang manood habang nanggugupit ito. Madalas din siyang utusan ng barbero na nag-aabot sa kanya ng pera kaya para na rin siyang nagsa-sideline. Sa kapapanood daw niya ng panggugupit ay natuto siya pero ang una niyang ginupitan ay tatay niya. Okey naman daw ang resulta kaya ang sunod niyang ginupitan ay kuya niya. Sa kapapraktis ay natuto na siyang manggupit kaya kung may lakad ang kapitbahay nilang barbero ay sa kanya pinagkakatiwala ang mga kostumer nito.

Labing- anim na taong gulang siya nang mamatay ang kanilang tatay kaya lumipat sila ng kanyang nanay sa bahay ng kanyang kuya na may pamilya na. Dahil dagdag pasanin sila, madalas na sa palengke siya umiistambay upang mangargador. Ang bangka kasi nila ay naibenta nang magkasakit ang kanilang tatay. Dahil sa pangangargador, nakakakain siya sa maghapon at nakakakapag-uwi pa ng pagkain para sa kanyang nanay, at kung malaki ang kita ay namamalengke pa siya na ikinatutuwa naman ng kanyang hipag.

Nang minsang may magyaya sa kanyang tindero upang maisama sa Maynila dahil bibili ng generator, sumama agad siya. Mula noon, palagi na siyang isinasama hanggang naisipan niyang pumunta sa Maynila na nag-iisa. Masuwete siya at sa barko pa lang ay may nakilala siyang makikipagsapalaran din kaya silang dalawa ang nagsalo sa hirap na dinanas pagdating sa Maynila. Mula sa pantalan ay naglakad sila hanggang sa Divisoria. Tinipid nila ang perang baon kaya madalas ay tumitiyempo sila ng kaning tutong para mahingi at ulam na lang ang babayaran kapag kumain sa mga maliliit na karinderya. Kung minsan daw ay dinadaan nila sa biro ang paghingi ng libreng tutong.

Sa kalalakad nila ay nakarating sila sa Liwasang Bonifacio at doon ay nadatnan nila ang iba pang nakipagsapalaran sa Maynila na walang matuluyan kaya kung gabi ay kanya-kanya sila ng hanap ng sulok upang matulugan. May nagbenta sa kanya ng gunting na original na “Solingen” at panggupit talaga ng buhok kaya laking tuwa niya. Ang binili na lang niya ay maliit na salamin at dalawang suklay – full time na barbero na siya! Sa simula, barya barya lang ang tinatanggap niya dahil sa pakisaman at para may maipambayad lang sa may-ari ng banyo sa Intramuros kung saan sila naliligo at naglalaba. Nakakaipon din siya ng pambili ng pagkain. Unti-unti ay nagtaas siya ng singil hanggang naging treinta pesos na. Nang lumaki ang kanyang ipon ay namili na rin siya ng mga kalakal na inaalok sa kanya ng mga “scavenger” at mga istambay na nagtitinda ng gamit, hanggang makaipon siya ng maraming kalakal na nilalatag niya araw-araw.

Biniro ko siya na hindi lang siya barbero kundi nagba-buy and sell pa. Kapag nakaipon daw siya ng malaki ay uuwi siya sa probinsiya nila at bibili ng bangka upang makapangisda uli pero manggugupit pa rin daw siya. Excited siya sa pagkuwento dahil makakasama na niya uli ang kanyang nanay.

Ang punto ko rito ay ang kaalaman o skill na maaaring pagkikitaan tulad ng natutunan ni Dodong na pagbabarbero kaya kahit dayo siya sa Maynila ay nabuhay siya nang marangal, hindi naging magnanakaw o palaboy. Marami pang ibang skill na maaaring pag-aralan tulad ng pagma-manicure at pedicure, o di kaya ay pagmamasahe at pagda-drive, pati pagluto. Hindi dapat ikahiya ang mga ganitong kaalaman kaya hangga’t bata pa ay mabuting matuto na.

Malaking Sakripisyo ang Maging Chairman O Maging  Iba Pang Opisyal

ng Maliit na Barangay Tulad ng Real Dos (Bacoor City)

ni Apolinario Villalobos

Hindi nakakapagpayaman ang maging opisyal ng isang maliit na Barangay, na ang pinaka-kunsuwelo ay kasiyahan namang nararamdaman dahil sa tulong na naibibigay sa mga ka-barangay.

Matapat na sinabi sa akin ni Barangay Chairman BJ Aganus (Real Dos, Bacoor City) na sa wala pang dose mil niyang suweldo, ang kabuuang sampung libo lamang ang kinukubra niya. Ang butal ay “iniiwan” niya sa pondo ng Barangay upang magamit na pandagdag sa mga gastusin tulad ng para sa kuryente at iba pa na wala sa regular payroll na binadyetan, subalit kailangan upang mapaganda ang operasyon nila. Ganoon din ang ginagawa ng mga Kagawad ng Barangay na kusang nag-aambagan din sa kabila ng kaliitan ng kanilang allowance. Hindi nila alintana ang sakripisyong nabanggit dahil nababawasan naman ng suportang binibigay ng kani-kanilang pamilya sa pamamagitan ng lubus-lubusang pag-unawa.

Ang nanay ni Kapitan BJ na si Aling Sofie ay umaming sa kabila ng katungkulan ng kanyang anak,  silang mag-asawa ay tumutulong pa rin dito. Isang umagang napadaan ako sa bahay nina Kapitan BJ ay natiyempuhan ko si Aling Sofie na nagpaunlak sa request kong samahan ako sa kagagawa pa lang, pero kulang pa rin sa gamit, na Multi-Purpose Hall ng Real Dos. Bilang isang ina, natutuwa siya na nagkaroon ng bunga ang katututok ng kanyang anak sa City Hall, upang magkaroon ng Multi-purpose Hall ang Barangay, kaya kahit sabihin pang damay siya sa sakripisyo ng anak ay okey na rin sa kanya. Natiyempuhan din namin ang “volunteer” na si Aling Amparing na siyang naglilinis ng kapaligiran ng Multi-Purpose Hall, kasama na ang basketball court na nasa harap nito. Wala siya ni pisong kabayaran, subalit dahil nakita niya ang kabuluhan ng maliit na gusali ay hindi siya nagpatumpik-tumpik sa pagkusa ng tulong sa abot ng kanyang makakaya na paglilinis tuwing umaga.

Nadagdagan din ang mga street lights sa Barangay Real Dos dahil na rin sa “pangungulit” ni Kapitan BJ sa city government, kahit pa ang naging resulta ay dagdag-bayarin sa kuryente na maituturing na malaking kabawasan sa budget ng barangay. Subalit naalala ko noong nabanggit niya na mas mabuti daw na nakikita ng mga taong nagagastos sa maayos ang pera ng barangay, kaysa naman daw nakatabi lang. Ibig sabihin, hindi baleng sagad ang gastos basta napapakinabangan naman agad ng mga tao ang pinagkagastusan.

Ipinapakita ng Barangay Real Dos ang kahalagahan nito bilang matatag na pundasyon ng lunsod ng Bacoor sa pamamagitan ng maayos na pamamalakad. At, pinapakita ring lalo ng mga opisyal ng nasabing barangay na hindi totoong lahat ng nagsisilbi sa bayan o sa madaling salita ay mga opisyal ng gobyerno ay korap…dahil sila mismo ay abunado at naghihirap. At, alam ko ring marami pang Real Dos sa iba’t ibang panig ng Pilipinas na sumasagisag sa tunay na kahulugan ng “tamang paninilbihan sa bayan”.

We Can Minimize, Delay, or Prevent the Devastating Effect of Diseases

…discipline and patience are the keys

By Apolinario Villalobos

Caring for our physical make up is our responsibility in the first place, and not somebody else’s. We can prevent diseases from pestering our body by espousing discipline and patience. We must be disciplined as regards our diet and vices. And, we must be disciplined in being consistent with the preparation of remedies not prescribed by doctors. We must not wait until a disease has set in before we toe the line in clinics for a costly diagnosis. Unfortunately for others, before they know that what they “feel” is a disease, and not just a fatigue or temporary pain, it is already beyond cure, so that the last resort for the doctor is to prescribe pain killing drugs, and loads of antibiotics and other strange sounding-named tablets and capsules.

Drugs are basically sourced from plants and enhanced with chemicals to preserve them as capsules, tables, suspensions, and injectibles. Curative properties of plants are “cloned” in laboratories to come up with their synthetic equivalent. But not all curative properties of plants can be cloned as in the case of guyabano (soursop), the information about which has been suppressed by drug laboratories for so many years. Due to their failure in cloning its curative properties, they finally let go of the information to confirm what have already been circulating anyway, about its anti-cancer substance.

Man since birth is already doomed with diseases that can manifest at certain points of his life. Fortunately, there is now a medical technique of predetermining the diseases that may befall infants by “reading” their genes at the time of birth with the use of their blood. At certain points of their life, diseases are already detected, thus, medications are already prescribed to prevent the onset. This is possible for those who will be born in hospitals and clinics, but for those in villages, this medical effort is not heard of, as in third-world countries like the Philippines. These children then grow without knowing that at a certain point of their life, they are bound to develop diabetes, rheumatism, heart failure, cancer, etc.

There’s again the problem with poor parents in urban areas who are told about the diseases that may befall their newly-born infants, because they cannot afford the prescribed drugs. Consequently, their children, though born in hospitals, grow just like those in the villages, without taking the preventive drugs for the detected diseases that may manifest at a certain age. Prescriptions are just set aside to be thrown later on.

The Philippines and the rest of countries in Asia and South America are profuse in herbal “medicines”.  Long before the western colonizers came, the natives were already thriving on these. The folk medicine men who are unfairly called “quack doctors” have been prescribing leaves, barks and roots of trees, vines and shrubs to dispel diseases. For instance, guyabano or soursop was first used by the South American Indians, particularly, those living in the jungles of the Amazon, while the use of tanglad or lemon grass was first used in Asia. In every country of these regions, there are always nooks and corners occupied by herbal vendors. In Manila, these can be found in Quiapo, while in the provinces, one can find them in public markets. But most of all, these curative plants are found in neighborhoods, or if not, can be planted just anywhere, even in pots.

Discipline is needed if one is really interested in preventing the onset of a disease. A ritual is involved, because every morning, all the necessary leaves, seeds or barks have to be boiled in a kettle dedicated for this purpose, followed by the preparation of the concoction to be drunk with coffee or as is. Most often, this simple effort is abhorred by most, as they would rather take synthetic drugs in capsule or tablet form which is a very convenient way. But then, the danger with such “convenience” is the latest finding that not all components of these drugs are dissolved, thus, turning into sediments that get deposited in the liver and kidney, eventually resulting to a disease that destroy the said organs.

Those without discipline in their diet are also easy victims of diseases. They are not satisfied with having tasted certain unhealthy foods and should have told themselves “enough”. Unfortunately, they want these to be part of their daily fare on the dining table. Parents who have this kind of attitude pass it on to their children, who will later on pass it on to their own, and so forth. And, when members of the family develop and die of diseases, they blame their ancestor!

Gutsy and Self-Confident Maricar Oliveros of Cd-r King

By Apolinario Villalobos

This is not a paid advertisement. It has been my advocacy to write about people I meet on the street, in malls, in restaurants, or any unusual place. I have written about a solicitous supervisor of a McDonald joint in Quiapo, a compassionate technician of an internet café-Bacoor, a teacher, a vendor, local government officials, government employees, and many others.

This time around, it is about Maricar Oliveros of the SM Bacoor’s Cd-R King outlet. Petite and morena, with a gentle face punctuated by expressive eyes, she may not elicit much attention, except that because she is one of the store attendants, you really have to seek her. My encounter with this young lady was when she attended to me when I bought a pocket wi-fi. As the gadget had to be set due to the required code, she tried her best in the absence of their technician. Unfortunately, that morning I was not in a good mood and sort of in a hurry. I was irritated by her explanations which I interjected with questions. Several times we did not meet on certain points of my inquiry, so that, unknowinglhy, I was already raising my voice.

Despite my impatience and ill-temper, she was very much in control of herself, not even rattled a bit. She even smiled while looking at me straight in the eye. Her courageous posture brought me to my senses. In other words, she was able to make a sale triumphantly, while I was short of breath due to my bad temperament. She successfully taught me how to use the gadget, and with a smile closed the transaction with some precautions, such as taking note of the power bar, overcharging , etc.

The following day, I brought back the gadget to the store thinking that it was defective because I could not connect to the internet. I saw to it that I was the first in line in their store by waiting until the doors of the mall were opened at 10:00. When I arrived at their store, I found her fanning herself with a piece of cardboard as the aircon  system was not yet of much help. I explained to her the problem and without any question, she tinkered with the gadget to make it effective again.

She did a remarkable series of testing because I gave her the idea that I am amenable for a replacement. She practically spent almost an hour attending to my problem, until finally she reset the gadget as a last resort, doing which she used her resourcefulness because she had no tools. I cannot divulge such “resourcefulness” here, as it could be her “trade secret”.  I ended up with the same gadget that I bought, as she found out that replacement was not necessary. Her effort saved the store from replacing a purchased gadget, unnecessarily.

 I was touched by her effort, silently trying to do her best to satisfy me, an irate customer who ruined her morning, the day before. She was a sales attendant, not a technician, yet, with a knowledge that she, perhaps, gained by observing their technician, she was able to put to use an admirable resourcefulness. Her self-confidence and guts can put a guy to shame. Do we ever wonder now why Filipinos are loved by their employers abroad?

Transforming the Negative into Positive

Can be a Practical Norm for Survival

By Apolinario Villalobos

A negative mind can cause stress and eventually result to diseases such ulcer, depression, and cancer. A person can harbor a negative mind if he immerses it in problems that are beyond his capability to solve, thereby, resulting to endless worrying.

While financial inadequacy can be a problem, those affected by it should think only of doable things that will give helpful results and relief. They should not wish for unrealistic opportunities that will result to disappointment due to failure in attaining them. The mentioned shortcoming should be treated as an inspiration to exert more effort, even if it means a simple job, for instance, with minimum pay. That is better than longing for a job with a high remuneration, but waiting for which could result to months of idleness.

Sometimes, injecting humor to make the negative more acceptable can work. What I did when I was a struggling student was considered myself lucky for being poor. I kept on telling myself that by being poor, I would be used to hunger and financial deficiencies in life later on, hence, prepare me for a simple life without frills. It worked as I am leading that kind of life today and I am happy and contented.

But life today, in a way is very much different from what was lived many years ago in view of the so-called progress brought about by the continuing transformation of civilization. Complexities are brought by the transformation that can cause havoc to the weak in body. Take for instance the pollution, traffic, and ever rising prices of prime commodities. To counter them, one needs to be resourceful in order to survive, or at least prevent the thinning string of patience from snapping.

Along this line, a Catholic who is driving and gets caught in the snarl of traffic can pray the rosary. And, since the Church says that indulgence depends on the sacrifice, then, the more rosary prayed, the more indulgence that he can earn. In the same situation, a New Christian can review passages in the Bible that can be shared with new prospects for conversion. Still, while waiting for the traffic to continue its snail’s pace, a composer can already put substance to the framework of musical ideas that may have been bugging him for days. Also, an inveterate smoker who has ran out of cigarette can be forced to endure such longing, and, perhaps be weaned from such vice as he gets snarled in more traffic on his way to the office every day of the weeks that will follow.

Do not be very negative about the meager take home pay. The plump wife can now have the opportunity to reduce by distributing half of her meal share to her husband and children. With a limited budget for grocery, the children in the family will now be forced to eat local vegetables instead of hot dogs, steaks and other carcass-based dishes, or they go hungry. With lesser trip to movies and malls, the family can now have more time for each other, and the children shall be forced to study their lessons, as no extra money is left for their trek to internet cafes.

The frenzied atmosphere in the MRT and LRT can also be transformed into something pleasurable. But first, one must make sure that he has enough time to spare. For the imaginative, the stations and the trains, teeming with commuters are classic worlds in themselves worth observing. Enjoy the different expressions of despair – rolling eyes, closed eyes, teary eyes, pouting lips, pursed lips, half-agape lips, and the nonchalant faces of those who have finally accepted their fate being squeezed in the throng that permeates with various smell. Those with weak olfactory attribute can find relief with a quick snuff of White Flower to counter the mind-whirling incomprehensible whiff that pervades the trapped air. One will know that he has survived if at his destination, he has been carried out the door by the sardine-packed fellow commuters.

Surviving, means going with the current of life, as swimming against it can be exhaustive and the failure to endure can just pull us down to the bottom. For this effort to survive, our resourcefulness can help, if we use means other than our arms and legs. With those means, we can be emboldened to finally counter the current to reach our destination at all cost!

Ronnel Basco: the Patient IT Guy

of Netopia – SM City/ Bacoor

by Apolinario Villalobos

What will you do if you are at the end of your wits after four rejections from internet cafés that could not open the files in your USB? Without an umbrella on the rainy day of August 12, I had to run from one sidewalk to the next in an effort to prevent the raging rain from soaking me to the bones until I finally reached the SMCity/Bacoor mall where I tried to dry myself up. It was while I was pondering on whether to look for another internet café after the rain when I thought of trying my luck in the Netopia internet café on the third floor of the mall.

Without telling the attendant about the problem as he might reject my requirement, too, I outright asked his help to open the USB that I brought. He was Ronnel Basco whose cool countenance impressed me as he successfully opened the device after several attempts. I noticed something that he did as he inserted the USB to the port, as if patiently coaxing the computer to open it and read the contents which it finally did after several minutes. Actually, the USB was my friend’s, who just gave me the title of the file.

Mr. Basco went through the routine of assisting me look for the file that I wanted printed and transferred to another USB. Four painstaking attempts did the trick! The big relief, practically vanished my frustration, coupled by discomfort from my rain-drenched shirt. What was more striking in Mr. Basco’s attitude was his patience in attending to the calls of other customers, during which he would leave me for a while with apologies. The café was full at the time, and I was really fortunate to have been given the attention and assistance that I direly needed.

What I observed further, was the precision in the systematic actions and professional attitude of Mr. Basco and his co-employees toward all customers, be they browsers or just walk-ins who inquire for other services. Impressively, everything that they did was without a hint of haste. I also heard suggestions that they did not hesitate in giving to the customers, and who appreciated them. 

The persevering and patient attitude of Mr. Basco was an immense contrast to the lack of sympathy and concern from the attendants of the four other internet cafes that I visited earlier, who gave me outright rejection after failing to open the USB with just a single attempt. Without even looking at me in the eye, they just said “sorry”... just like that, short of showing me the door.

The likes of Mr. Ronnel Basco, are what service-oriented business entities need. He manifested that good attitude of employees can never be overshadowed by expensive advertisements in selling a product or service. As I walked out of the Netopia café that afternoon, I decided to become their unsolicited “walking billboard”…because of Mr. Basco.

Ang Pakikinig

…sining at kakayahang nawawala na

Ni Apolinario Villalobos

Ang pakikinig ay isang sining at kakayahan, subali’t sa panahong kasalukuyan, nawawala na ang mga nabanggit na pantukoy  dahil ang mga tao ay nagkakanya-kanya na ng mundo…halos wala nang panahong makipag-usap sa isa’t isa. Kung makipag-usap man, nagmamadali kaya hindi pa man umiinit ang puwet sa inupuan ay nakatayo na agad at nakaakma nang umalis.

Siguro ginawang dalawa ang tenga ng tao upang para sa mga ayaw magtago o magtabi ng mga napakinggan ay pwedeng palabasin ang mga ito sa kabilang tenga. Mayroon din sigurong mga tengang hindi nililinis palagi upang matanggalan ng tutule kaya ang mga sinasabi sa kanila ay hindi nakakapasok. At mayroon pa rin sigurong maraming liku-liko ang loob ng tenga kaya hindi naiintindihang masyado ang sinasabi sa kanila, kaya iba ang mga ginagawa sa mga dapat ay pinapagawa.

Ang isa pang dapat mangyari ay manimbang ang isang nakarinig ng mga kuwentong hindi maganda kung ito ay ipaparating sa iba o sarilinan na lamang niya. Kung minsan, ang kawalan ng panimbang ang nagiging dahilan ng mga kaguluhan dahil naikakalat ng isang nakarinig ang mga kuwentong dapat ay tumigil na sa kanya. Ito rin marahil ang dahilan kung bakit ang gamit ng tenga ay magbigay ng balanse sa ating katawan. Dapat malaman na ang isang dahilan kung bakit naduduleng o tabingi ang pagtayo o paglakad ng isang tao ay dahil may diperensiya ito sa tenga.

Ang pinakamasaklap ay ang kusang hindi pakikinig ng isang taong nangako pa naman sa simula ng panunungkulan – with a smile!….yan si Pnoy. Ang sinabi niya noon na: “kayo ang boss ko…hindi maaaring hindi ako makikinig sa inyo”, ay walang nangyari. Sa dami ng mga sinabi sa kanya tungkol sa pagka-inutil ng mga tauhan niya, kahit isa ay wala siyang pinakinggan. Ang napapansin ng mga Pilipino ay ang mistulang ugali niya na “sige na lang” kapag Ombudsman ang kumilos tulad ng ginawa nito kay Purisima at nitong huli ay kay Vitangcol. Sa Ingles, ang tawag sa kanila ay mga “sacrificial lamb”, naubusan na kasi siya ng dahilan upang pigilan pa ang desisyon na naibulgar na.

Ang Barangay Real Dos

…ng Bacoor City, Cavite

Ni Apolinario Villalobos

Hindi madali ang mamuno dahil kailangan ang paninimbang upang walang masaktan o magsabing sila ay pinabayaan. Sa isang barangay, halos lahat ay magkakilala, kaya ang turingan ay magkakapamilya, lalo na sa isang maliit na barangay tulad ng Real Dos ng Bacoor, Cavite City.

Ang Barangay Real Dos, ay pinamumunuan ng pinakabatang Chairman sa buong lunsod, si BJ Aganus, at inaalalayan ng may kabataan ding mga Kagawad. Sa kabila ng maliit nilang pondo mula sa buwis na binabahagi ng pamahalaang lunsod ay nagawa pa rin nilang magpatupad ng mga proyekto. Maganda ang nagkaisa nilang panuntunan na hindi dapat patagalin ang paghawak ng pondo hangga’t maaari dahil maraming dapat paggagastusan na kailangan ng mga ka-barangay nila.

Inumpisahan ng bagong grupo ang kanilang mga proyekto sa pamamagitan ng pakikipagtulungan sa homeowners’ association ng Perpetual Village 5 kung saan matatagpuan ang Barangay Hall, sa paglunsad ng mga proyektong pang-kabataan upang magamit ang  bagong gawang basketball court. Ibinalik din ang regular na schedule sa paghakot ng basura.

Bumili sila ng bankang gawa sa fiberglass upang magamit sa pag-rescue tuwing may baha; dinagdagan ang bilang ng radio units na mag-uugnay sa mga tanod at opisyal ng barangay; pinalitan ang mga ilaw-kalye na ordinaryong bombilya, ng makabagong LED lights, upang makatipid sa konsumo ng kuryente, at inasahan ding tatagal ang mga ito; nagkaroon din ng libreng gamutan.

Ang mga plastik na mesa na pinapahiram sa mga ka-barangay kung may okasyon ay pinalitan ng gawa sa matibay na stainless steel sheets. Kaya, hindi man sinasadyang maulanan, ang mga mesa ay sigurado nang tatagal. Dinagdagan din nila ang mga trapal na ginagamit lalo na kung may pinaglalamayan.

Ang pinakahuli nilang ginawa ay ang pagpabubong ng nakatiwangwang na lote sa magkabilang gilid ng Barangay Hall. Ang nasa kanlurang bahagi ay nagagamit na ngayon kung may pagpupulong kahit na umuulan at tirik ang araw. Ang silangang bahagi naman ay lalagyan ng mga upuan upang may mapagpahingahan ang mga taong pumipila para sa serbisyo ng barangay health center.

Kinakausap din ni Barangay Chairman Aganus ng personal ang mga pasaway sa barangay, lalo pa at ang iba sa kanila ay halos kasinggulang lamang niya…na epektibo naman, dahil na rin sa pakisama. Walang masamang tinapay para sa Barangay Chairman dahil lahat ay gusto niyang bigyan ng pagkakataon upang magbago, magkaroon ng kabuluhan at respeto sa sarili. Hindi man niya sabihin, makikita sa ginagawa niya na mangyayari lamang ang pagkakaroon ng respeto sa sarili ang isang tao, kung siya ay bibigyan ng pagkakataon at halaga.

Nakakatuwa ring malaman na kahit kapos kung ituring ang allowance ng mga Barangay tanod ay hindi sila naaapektuhan nito. Nakikita kasi nila na lahat silang nasa pamamahala ni Chairman Aganus ay parehong nagsasakripisyo, maipatupad lang ang sinumpaan at itinalagang responsibilidad sa kanila.

Ang nakakatawag ng pansin ay ang pinapairal ng grupo ni Chairman Aganus na “bayanihan spirit”. Sa pamamagitan nito, basta may lumapit sa kanila upang humingi ng tulong, kahit hindi ka-barangay, ay agad nilang inaaksyunan. Maraming beses na ring nahingan ng tulong si Chairman Aganus ng mga hindi taga-Real Dos, upang gumawa ng follow up sa City Hall. Maganda ang patakaran nila dahil hindi naman ito pakikialam sa ibang barangay. Kung hindi kasi sila umaksyon sa mga request ng hindi taga-Real Dos ay lalabas na tinataboy nila ang mga ito…isang impresyon na ayaw nilang mangyari. Ganoon din ang paliwanag ni Chairman Aganus na nagsabing, pinakikiusapan lang naman daw siya, at isinasabay na niya ang mga follow-up sa mga gagawin kung nasa City Hall siya. Kung tutuusin nga naman, magkakasama ang mga magkakatabing barangay sa iisang administrasyon ng Bacoor, kaya hindi magandang nagkakanya-kanya sila sa pagkilos…sa halip ay dapat magtulungan.

Kung ihahambing sa malalaking barangay, masasabing napakaliit ng mga proyekto ng grupo ni Chairman Aganus, subalit, para sa mga taga-Barangay Real Dos, ang mga ito ay napakahalaga. Wala rin naman silang magagawa dahil pinagkakasya lamang nila ang pondong itinatalaga ng pamahalaang lunsod. At, ang pinakamahalaga, ay nagpupursige sila sa abot ng kanilang makakaya.

Pinatunayan ng Barangay Real Dos, na ang matatag na samahan ng mga bumubuo sa isang barangay ang nagsisilbing pinakapundasyon ng isang barangay kahit maliit ang pondo. Malaking tulong nga ang pondo, subalit aanhin naman  ito kung pagtatalunan lamang na maaaring humantong pa sa siraan? Ang nagsisilbi namang “pandilig” sa pundasyong ito upang lalo pag tumatag at lumago ay ang katatagan din ng namumuno at mga nakakaganang pagpuna ng ibang tao, lalo na ng mga nasasakupan. Sa huling nabanggit, tanggap naman nila na hindi lahat ay nabibigyan nila ng kasiyahan, subalit wala silang magagawa dahil sa limitasyon ng kanilang kakayahan at pondo.

Yan ang Real Dos….maliit nga siksik naman sa samahan…kapos nga sa budget, mayaman naman sa pagkukusa… mga kabataan nga ang namumuno, puno naman ang mga puso ng pagmamalasakit sa kapwa!